{"id":5131,"date":"2020-10-30T00:36:39","date_gmt":"2020-10-29T21:36:39","guid":{"rendered":"http:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/?p=5131"},"modified":"2020-10-30T00:37:19","modified_gmt":"2020-10-29T21:37:19","slug":"katilimcilik-araci-olarak-yarisma-taksim-yarismasi-uzerinden-ibbnin-yerel-yonetim-politika-araclarina-iliskin-bir-tartisma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/?p=5131","title":{"rendered":"Kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k arac\u0131 olarak yar\u0131\u015fMA: Taksim Yar\u0131\u015fmas\u0131 \u00fczerinden \u0130BB\u2019nin yerel y\u00f6netim politika ara\u00e7lar\u0131na ili\u015fkin bir tart\u0131\u015fma"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
<\/div>\n
G\u00fcl K\u00f6ksal & Ekin Sar\u0131ca & Burcu Yanar<\/strong><\/span><\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
\n
\n

Kent hakk\u0131 kolektif bir haksa, kent mek\u00e2n\u0131n\u0131n ne \u015fekilde ve kimin ihtiya\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda bi\u00e7imlenece\u011fi yar\u0131\u015fmayla belirlenemeyecek, yar\u0131\u015fma s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7ine hapsedilemeyecek, alelacele icra edilemeyecek, rekabet\u00e7i bir yoldan \u00e7ok, kolektif bir akl\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olmas\u0131 gereken politik bir \u00f6neme sahiptir.<\/em><\/p>\n

\n<\/div>\n

\n

Bizler kent hakk\u0131, mek\u00e2n \u00fcretimi, yerel y\u00f6netim gibi konular \u00fczerine d\u00fczenli tart\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fcten planc\u0131, mimar ve m\u00fchendislerden olu\u015fan bir grubun par\u00e7as\u0131y\u0131z. Tart\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z \u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi (\u0130BB) ile emek-meslek \u00f6rg\u00fctleri ve kent muhalefetinin kentsel mek\u00e2n \u00fcretimindeki rolleri ve faaliyetlerine odaklan\u0131yor. Bu ba\u015fl\u0131klar \u00e7er\u00e7evesinde; \u0130stanbul\u2019da yerel y\u00f6netimin kentsel mek\u00e2na m\u00fcdahaleye dair kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k \u015fiar\u0131 ta\u015f\u0131yan yol ve y\u00f6ntemlerini, s\u00f6ylem ve icra bi\u00e7imlerini, bu yolda kurumsalla\u015fmas\u0131n\u0131, kadrolar\u0131n\u0131n politik ge\u00e7mi\u015finin bu s\u00fcrece etkisini ve merkezi y\u00f6netim bask\u0131s\u0131n\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin siyasi atmosferi ba\u011flam\u0131nda g\u00f6zlemlerken a\u00e7\u0131k ele\u015ftirel tart\u0131\u015fma ortam\u0131 potansiyellerini \u00e7o\u011faltmay\u0131 umuyoruz. Di\u011fer yandan kentsel mek\u00e2n\u0131n olu\u015fumuna dair fikir \u00fcreten, politik bir s\u00f6ylemi olan meslek \u00f6rg\u00fctlerini, tasar\u0131mla u\u011fra\u015fan meslekta\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 ve genel olarak emek, demokrasi \u00f6rg\u00fctleri ile kentsel toplumsal muhalefetin tutumu, yapma bi\u00e7imleri ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc \u00e7abalar\u0131n\u0131 da irdeliyoruz. B\u00f6ylesi geni\u015f kapsaml\u0131 ve asl\u0131nda i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7en s\u00fcre\u00e7leri teorik ba\u011flam\u0131 ve praksisi ile b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir bi\u00e7imde de\u011ferlendirmeyi uzun soluklu bir s\u00fcre\u00e7 olarak g\u00f6rerek tart\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131n ilk ara kesitini bu metinle ortaya koymaya karar verdik. Bu a\u00e7\u0131dan bir yandan tart\u0131\u015fmaya devam ederken bir yandan da yeni tart\u0131\u015fma kanallar\u0131 a\u00e7may\u0131 arzu ediyoruz.<\/p>\n

Bu ilk metnimizin merkezinde g\u00fcncel bir tart\u0131\u015fma konusu olan yar\u0131\u015fmalar yer al\u0131yor. Hareket noktam\u0131z her ne kadar \u0130BB\u2019nin 2020 Ocak ay\u0131ndan itibaren pe\u015f pe\u015fe a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ve h\u0131zla sonu\u00e7land\u0131rd\u0131\u011f\u0131 yar\u0131\u015fmalardan birisi olan Taksim Kentsel Tasar\u0131m Yar\u0131\u015fmas\u0131 olsa da, toplumsal \u00f6l\u00e7ekte neredeyse tart\u0131\u015fmas\u0131z kabul g\u00f6ren yar\u0131\u015fmalar\u0131n kendisinin de tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken \u00e7ok y\u00f6n\u00fc oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Di\u011fer yandan 19 Ekim 2020 tarihinde halk oylamas\u0131na sunulan Taksim Kentsel Tasar\u0131m Yar\u0131\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n, yukar\u0131da ge\u00e7en t\u00fcm ba\u015fl\u0131klar\u0131 do\u011frudan kesen ve t\u00fcm bunlar\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lan bir yerel y\u00f6netim faaliyeti oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. \u00c7e\u015fitli bas\u0131n organlar\u0131nda ve sosyal medyada izlenebilen ele\u015ftirel tart\u0131\u015fmalar ve payla\u015f\u0131mlar mevzunun \u00f6nemli problemler bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6steriyor. S\u00f6z konusu payla\u015f\u0131mlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n bug\u00fcne dek neredeyse hi\u00e7 a\u00e7\u0131k olarak konu\u015fulmayan konulara \u0131\u015f\u0131k tutma, bir t\u00fcr ezber bozma potansiyeli ta\u015f\u0131yor olmas\u0131n\u0131 da \u00f6nemli buluyoruz. Bu t\u00fcr mesleki ve genel ele\u015ftirel tart\u0131\u015fmalar\u0131n bundan sonraki yerel y\u00f6netim politikalar\u0131n\u0131 beslemesi i\u00e7in de artmas\u0131n\u0131 umuyoruz.<\/p>\n

Kentsel mek\u00e2n\u0131 iyile\u015ftirmek i\u00e7in tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131k \u00e7a\u011fr\u0131<\/strong><\/h3>\n

2019 y\u0131l\u0131ndaki yerel se\u00e7imler \u0130stanbul\u2019da y\u0131llar sonra iktidar\u0131n el de\u011fi\u015ftirmesine neden oldu. \u0130BB\u2019nin bu tarihten \u00f6nceki bir \u00e7eyrek asra dayanan ideolojik, politik i\u015fleyi\u015fine se\u00e7im yoluyla bir nokta konulmu\u015f olmas\u0131 demokrasi ve demokratik kent y\u00f6netimi ad\u0131na \u00f6nemli bir geli\u015fmeydi. Bug\u00fcne kadarki siyasal \u0130slam\u2019a dayal\u0131 ve kenti kamu yarar\u0131 yerine \u00f6zel bir \u015firket gibi y\u00f6neten ve bu yolla hegemonik bir g\u00fc\u00e7 kurarak iktidar\u0131n\u0131 per\u00e7inleyen bir idari anlay\u0131\u015f\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ad\u0131na da umut verici bir ad\u0131m ger\u00e7ekle\u015fti. Se\u00e7im s\u00fcrecinin kendisi farkl\u0131 bir yerel y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131lmas\u0131 ad\u0131na da \u00f6nemliydi. Yurtta\u015flar olarak bir \u00e7eyrek as\u0131r sonra oy verdi\u011fimiz bir yerel y\u00f6netimin hesap verebilir, \u015feffaf, kat\u0131l\u0131mc\u0131 vb. politik iddialar\u0131 g\u00fcndeme ta\u015f\u0131mas\u0131 ihtimalinden dolay\u0131 umutland\u0131k. Se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan yerel y\u00f6netim b\u00fcnyesinde olu\u015fturulan yeni kadrolarda kent savunucular\u0131n\u0131n, meslek \u00f6rg\u00fct\u00fc i\u00e7inde aktif olarak g\u00f6rev alm\u0131\u015f ki\u015filerin, dolay\u0131s\u0131 ile meslek, emek ve taban \u00f6rg\u00fctlenmelerine ili\u015fkin siyasal birikimi olanlar\u0131n yer almas\u0131n\u0131, sadece \u0130stanbul i\u00e7in de\u011fil, T\u00fcrkiye\u2019nin siyasi konjonkt\u00fcr\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan da kayda de\u011fer bir durum olarak de\u011ferlendirdik.<\/p>\n

Yerel y\u00f6netimin bir y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir y\u00f6netimde olmas\u0131 bizleri ge\u00e7en bu zaman dilimindeki s\u00f6ylem ve eylem aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi tart\u0131\u015fmaya, \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmeye itti. \u0130BB\u2019nin bir y\u0131ll\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 bir yandan \u00fcretimleri \u00fczerinden izlerken, bir yandan da kentliler olarak deneyimlemi\u015f olduk.[1] Ele\u015ftirel bir bak\u0131\u015fla g\u00f6zlemledi\u011fimiz yeni y\u00f6netim d\u00f6neminde bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde icra edilen eylemlerde \u015funlar dikkatimizi \u00e7ekti: Kadrolar\u0131n s\u00fcrekli de\u011fi\u015fimi, karar verici pozisyonlara ilk atamalardan sonra eski \u015firket y\u00f6neticilerinin getirilmesi, kendi i\u00e7inde t\u00fcrl\u00fc \u00e7eli\u015fkiler bar\u0131nd\u0131ran, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmsel bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmayan ve kimi kez salt reklama dayanan pop\u00fclist uygulamalar, \u00e7e\u015fitli idari davalara konu olan alanlarda projeler, s\u00fcregelen planlama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla ve siyasi s\u00f6ylemlerle ilgisi kurulamayan, iddia etti\u011fi kat\u0131l\u0131mc\u0131 s\u00fcre\u00e7lerle y\u00f6ntemsel olarak ba\u011fda\u015fmayan yar\u0131\u015fmalar vd. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n yukar\u0131da tarif etti\u011fimiz bir \u00e7eyrek asra dayanan y\u00f6netim de\u011fi\u015fiminin bug\u00fcne ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 zorluklar olabilece\u011finin fark\u0131nday\u0131z. Ancak di\u011fer yandan bilhassa kadrolardaki de\u011fi\u015fimlerden dolay\u0131 topluma yans\u0131yan politik bir tutum fark\u0131 olabilece\u011fini umdu\u011fumuz i\u00e7in \u0130stanbul\u2019un gelece\u011fine dair bir kayg\u0131 da ta\u015f\u0131yoruz. Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k politikas\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclen ancak yurtta\u015flarla hangi ko\u015fullarda e\u015fit olarak masaya oturdu\u011fu \u015faibeli olan sermayedarlarla yap\u0131lan payda\u015fl\u0131k toplant\u0131lar\u0131n\u0131 ise, en basit tabiriyle politik ilkesellik a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi bir sorun olarak okuyoruz. Payda\u015fl\u0131k ile ilgili bu yakla\u015f\u0131m bi\u00e7iminin, bundan \u00f6nceki yerel y\u00f6netimlerle \u00f6zde bir farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. \u00d6nceki y\u00f6netimlerin kurdu\u011fu siyasi veya ekonomik ili\u015fkilerin s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flayan s\u00f6ylemlerin, yerel y\u00f6netime aday olunurken ifade edilen g\u00f6r\u00fc\u015flerle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde tart\u0131\u015f\u0131laca\u011f\u0131 ortamlara ihtiya\u00e7 duyuyoruz.<\/p>\n

Bu ba\u011flamda bir y\u0131ld\u0131r bir \u015fekilde ilk elden haz\u0131r form\u00fcllere ba\u015fvuran, yenilik\u00e7i, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc ve ele\u015ftiriye samimiyetle a\u00e7\u0131k olmayan, hatta baz\u0131 konumlardaki ki\u015filerin a\u00e7\u0131k ele\u015ftirilere \u201cba\u015fka yol yok, olsayd\u0131 yapard\u0131k\u201d gibi kestirmeci s\u00f6ylemlerle kar\u015f\u0131l\u0131k vermesini \u00fcz\u00fcnt\u00fcyle izliyoruz. Bunlar\u0131n s\u00f6zde demokratik ancak \u00f6zde hepimizin y\u0131llard\u0131r maruz kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z uygulamalardan pek de farkl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylememiz gerekiyor. Oysaki ilk g\u00fcnden itibaren beklentimiz yeni yerel y\u00f6netime kar\u015f\u0131 duyulan toplumsal beklentilerin ve \u00f6nceli\u011fi kamu yarar\u0131 oldu\u011fu iddia edilen politikalar\u0131n pop\u00fclizme kurban gitmemesi. Ayr\u0131ca baz\u0131 konumlardaki sosyal medya takibi y\u00fcksek, pop\u00fcler y\u00f6neticilerin veya karar vericilerin \u00fcstten, had bildiren, kimi zaman eril, tart\u0131\u015fmaya kapal\u0131, \u201cbiz yapt\u0131k ne g\u00fczel oldu, daha g\u00fczeli varsa s\u00f6yleyin\u201d tutumunu da bir kamu g\u00f6revi eti\u011fine uymayacak nitelikte son derece sa\u011fl\u0131ks\u0131z ve yak\u0131\u015f\u0131ks\u0131z buluyoruz.<\/p>\n

Bu \u00e7er\u00e7evede \u0130BB y\u00f6netiminin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ve bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n karar vericilerinin tutumlar\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcnsel olarak de\u011ferlendirdi\u011fimizde, tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131lmas\u0131 gereken pek \u00e7ok konu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Bunlar elbette sadece \u0130BB b\u00fcnyesiyle de s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Yukar\u0131da ifade etti\u011fimiz meslek \u00f6rg\u00fctlerinde y\u00f6netici konumda olan ki\u015filerden, kentsel toplumsal muhalefetin \u00f6znesi olan ki\u015filerin veya akademisyenlerin \u00e7al\u0131\u015fan, dan\u0131\u015fman ve y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fc olarak \u0130BB i\u00e7inde kurduklar\u0131 organik ili\u015fkilerin de dikkatle ele al\u0131nmas\u0131 gerekiyor. T\u00fcm bunlar\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda son g\u00fcnlerde h\u0131z kesmeden ilan edilen ve k\u00fcresel salg\u0131na ra\u011fmen bir s\u00fcre \u00f6telenerek sonu\u00e7land\u0131r\u0131lan, \u201c\u0130stanbul Senin\u201d slogan\u0131yla ortaya konulan yar\u0131\u015fmalar\u0131 tart\u0131\u015fmaya a\u00e7mak istedik. Zira yar\u0131\u015fma tercihi ve y\u00f6ntemlerinin yeni d\u00f6nemin kentsel y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n somut bir kesitini sundu\u011funu g\u00f6zlemliyor ve tart\u0131\u015fmaya bu noktadan ba\u015flaman\u0131n \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n

<\/h3>\n
<\/a>
Atat\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr Merkezi\u2019nin \u00e7at\u0131s\u0131ndan Taksim Meydan\u0131, 2 Haziran 2013. Foto\u011fraf: Monique Jaques<\/figcaption><\/figure>\n

Tart\u0131\u015fmas\u0131z olumlanan yar\u0131\u015fma mekanizmas\u0131na dair<\/strong><\/h3>\n

Takip etti\u011fimiz kadar\u0131yla yar\u0131\u015fmalar \u00fczerine yap\u0131lan s\u00f6ylemlerdeki a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 yakla\u015f\u0131m, yar\u0131\u015fmalar\u0131n kendisini pas ge\u00e7erek yar\u0131\u015fma sonu\u00e7lar\u0131 ve i\u015fleyi\u015f eksikleri \u00fczerine odaklan\u0131yor. Tart\u0131\u015fmalar kamusal alanlar\u0131n gelece\u011fine dair proje elde etmenin ilk ad\u0131m\u0131n\u0131n yar\u0131\u015fmalar oldu\u011fu \u00f6n kabul\u00fcn\u00fc bar\u0131nd\u0131r\u0131yor.[2] \u00d6zellikle meslek \u00f6rg\u00fctleri ba\u015fta olmak \u00fczere yar\u0131\u015fmalar\u0131n bu denli tart\u0131\u015fmas\u0131z kabul\u00fcn\u00fc i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z politik-ekonomik s\u00fcrecin bir yans\u0131mas\u0131 olarak okuyoruz. Yar\u0131\u015fmalara y\u00f6nelik bu kadar net ve keskin bir \u00f6n kabul\u00fcn insanl\u0131k tarihine oranla hi\u00e7 de uzun olmayan bir tarihsel s\u00fcreci var. Eric Hobsbawm ve Terence Ranger \u201cGelene\u011fin \u0130cad\u0131\u201d,\u00a0 Eric Hobsbawm ise \u201cA\u015f\u0131r\u0131l\u0131klar \u00c7a\u011f\u0131\u201d kitaplar\u0131nda 19. y\u00fczy\u0131lda ulus-devlet in\u015fas\u0131n\u0131 anlat\u0131rken rekabete dayal\u0131 yar\u0131\u015fmalar\u0131n toplum m\u00fchendisli\u011findeki etkisinden ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak s\u00f6z etmektedir. \u201c\u0130cat edilmi\u015f gelenek\u201d ad\u0131 alt\u0131nda, \u201cger\u00e7ekten in\u015fa edilmi\u015f ve formel d\u00fczlemde kurumsalla\u015fm\u0131\u015f olan gelenekleri oldu\u011fu kadar, kolayca izi s\u00fcr\u00fclemeyecek bir \u015fekilde k\u0131sa ve belirlenebilir bir zaman diliminde -belki de birka\u00e7 y\u0131lda- ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan ve b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla yerle\u015fmi\u015f geleneklerden\u201d <\/em>de bahsederler.[3] Ad\u0131 ge\u00e7en kitaplarda m\u00fczik, edebiyat, g\u00fczellik, spor gibi farkl\u0131 alanlardaki yar\u0131\u015fmalar\u0131n ulusal, b\u00f6lgesel veya uluslararas\u0131 \u00f6l\u00e7eklerde icra edilirken rekabet\u00e7i yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n nas\u0131l k\u0131z\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bu yolla kimi zaman \u00fclke i\u00e7i veya uluslararas\u0131 ideolojik \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n, kimi zaman ticari projelerin veya s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin \u00fcst\u00fcn\u00fcn nas\u0131l \u00f6rt\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, ulus-devlet fikrinin toplumsal in\u015fas\u0131n\u0131n ne \u015fekilde peki\u015ftirildi\u011fi 18. y\u00fczy\u0131ldan bug\u00fcne farkl\u0131 \u00fclkelerden \u00f6rneklerle anlat\u0131l\u0131r. Bu yar\u0131\u015fmalar aras\u0131nda kentsel tasar\u0131ma y\u00f6nelik olanlardan da \u015fu \u015fekilde s\u00f6z edilir; \u201cB\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler kendi itibarlar\u0131n\u0131 en g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve g\u00f6steri\u015fli tarzda sergilerlerken geli\u015fmekte olan bu uluslararas\u0131 rekabet ba\u015fkentlerin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli yeniden in\u015fas\u0131na da yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r<\/em>\u201d ve Paris\u2019ten Berlin\u2019e Roma\u2019ya, ulusal ihti\u015fam\u0131 \u015fovenist bir g\u00f6steri\u015f ruhuyla yar\u0131\u015ft\u0131ran \u00f6rnekler sunulur.[4] Bu d\u00f6nemin kapitalist modernite projesinin kentleri b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, bir yandan da toplumsal e\u015fitsizliklere kar\u015f\u0131n halk isyanlar\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bir d\u00f6nem oldu\u011funu hat\u0131rlarsak yar\u0131\u015fmalar yoluyla yarat\u0131lan auran\u0131n \u00f6nemi daha da g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olabilir. Art\u0131k kendisi bir meta olmu\u015f kentin uluslararas\u0131 piyasada rekabet unsuru haline gelmesi, tasar\u0131mc\u0131lar\u0131n buna hizmet eden ara\u00e7lara d\u00f6n\u00fc\u015fmesi de tarihsel olarak tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu s\u00fcreci, mimar-planc\u0131-m\u00fchendis gibi meslek insanlar\u0131n\u0131n teknokratik g\u00fcc\u00fc ve iktidar-sermaye birikiminin in\u015fas\u0131ndaki rollerini d\u00fc\u015f\u00fcnerek ve zaman i\u00e7inde kendilerinin de y\u0131ld\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131larak meta de\u011feri kazanmas\u0131yla da ili\u015fkili olarak okumak yararl\u0131 olacakt\u0131r. Bu d\u00f6nemdeki yerel ve ulusal y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n bug\u00fcne ula\u015fan geli\u015fim seyri de e\u015fzamanl\u0131 incelenmesi gereken konulard\u0131r. Bunlar\u0131 ilerleyen zamanlarda tart\u0131\u015fmaya a\u00e7mak istedi\u011fimiz ba\u015fl\u0131klar olarak \u015fimdilik burada sonland\u0131r\u0131yoruz.<\/p>\n

Yar\u0131\u015fmalar kurguland\u0131\u011f\u0131 kapitalist sistemin bir uzant\u0131s\u0131 olarak, haz\u0131rl\u0131k s\u00fcreci ve hizmet etti\u011fi sonu\u00e7lar itibariyle, demokratik bir y\u00f6ntem olmaktan uzaktad\u0131r. \u00d6ncelikle her meslek insan\u0131n\u0131n yar\u0131\u015fmalara kat\u0131labilecek ekonomik vb. imk\u00e2nlar\u0131 oldu\u011fu konusundaki bir \u00f6n kabul ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Yar\u0131\u015fmalar her ne kadar\u00a0\u201cherkese a\u00e7\u0131k\u201d olarak d\u00fczenlense de s\u0131n\u0131fsal bir tabakalanman\u0131n oldu\u011fu toplumda meslek insanlar\u0131n\u0131n e\u015fit olmayan ko\u015fullar\u0131 bunun ger\u00e7ekle\u015febilmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mektedir. Bu nedenle yar\u0131\u015fmalara belli ayr\u0131cal\u0131klara sahip bir teknokrat z\u00fcmre girebilir. Di\u011fer yandan belli ki\u015filerin fikirleri haricinde yar\u0131\u015fmaya konu olan b\u00f6lgenin sakinleri veya bu alan i\u00e7in m\u00fccadele edenler ya da alana dair farkl\u0131 tahayy\u00fcllere sahip kentlilerin fikirleri \u00e7o\u011fu kez yar\u0131\u015fma ortam\u0131nda do\u011frudan kar\u015f\u0131l\u0131k bulamaz. Dolay\u0131s\u0131yla yar\u0131\u015fmalar i\u00e7in s\u0131k\u00e7a ifade edilen \u201cherkesin fikrini alma\u201d iddias\u0131 ger\u00e7ekli\u011fini en ba\u015fta yitirmektedir. Nitekim bu yaz\u0131n\u0131n detayda ele ald\u0131\u011f\u0131 Taksim Kentsel Tasar\u0131m Yar\u0131\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n \u00f6n haz\u0131rl\u0131klar\u0131 da \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 bir zamanda ve \u00f6l\u00e7ekte, alelacele ve oldubittiye getirilerek, ilgilendi\u011fi alan\u0131n niteliklerine uymayan, a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 \u2018m\u0131\u015f gibi yapan, g\u00f6stermelik bir s\u00fcre\u00e7 olmu\u015ftur.<\/p>\n

Meslek insanlar\u0131 aras\u0131nda da kimi zaman tart\u0131\u015fmalar yaratan yar\u0131\u015fma s\u00fcre\u00e7leri, zaman i\u00e7erisinde \u201cyar\u0131\u015fmac\u0131\u201d meslek insan\u0131 profilleri olu\u015fturmu\u015ftur. Esasen i\u015fveren ile i\u015f\u00e7i mimar-planc\u0131lar aras\u0131ndaki s\u00f6m\u00fcr\u00fcye dayal\u0131 ili\u015fkinin, kimi zaman g\u00f6n\u00fcll\u00fc emek ya da \u00f6denmeyen fazla mesai yoluyla \u201cX Yar\u0131\u015fmas\u0131\u201dna kat\u0131lmak gibi \u201culvi bir ama\u00e7\u201d u\u011fruna yeniden \u00fcretildi\u011fine \u00e7ok\u00e7a \u015fahit olduk. Meslek \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn emek s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcne yeterince duyarl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 bir ortamda, mesleki \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc zay\u0131f mimarlar\u0131n-planc\u0131lar\u0131n kendilerini g\u00f6stermek i\u00e7in rekabete dayal\u0131 bir sisteme tabi olmas\u0131 da ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olmu\u015ftur. Yar\u0131\u015fma projesini \u00fcreten mimari ekiplerin i\u015fleyi\u015fi p\u00fcr sorunsuz bir \u015fekilde yans\u0131t\u0131lmaktad\u0131r. Halbuki piyasada kimi zaman kent su\u00e7u projelere imza atan, bir yandan da yar\u0131\u015fmac\u0131 olan mimarlar, kazand\u0131klar\u0131 \u00fcnle \u00e7o\u011funlukla yeni mezunlar\u0131n emek-hayal g\u00fcc\u00fcn\u00fc s\u00f6m\u00fcrmektedirler. S\u00fcrecin sonunda yine yar\u0131\u015fmac\u0131 mimar\u0131n, \u201cekip liderinin\u201d s\u00f6z hakk\u0131 olan bir durum olu\u015fur. Sonu\u00e7lar\u0131 itibariyle verilen yo\u011fun eme\u011fin g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn olmamas\u0131 ve yar\u0131\u015fmalarda genellikle ekip ba\u015f\u0131 olan ofis sahibinin \u00fcn kazanmas\u0131 ise yar\u0131\u015fmalara ili\u015fkin ba\u015fka bir probleme i\u015faret etmektedir. Ekip i\u00e7inde toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fi \u00e7o\u011fu kez sa\u011flanamaz. Ofislerdeki kad\u0131n meslekta\u015flar\u0131n ismi ba\u015fa gelemez. Kent su\u00e7u i\u015fleyen mimarlar, planc\u0131lar yar\u0131\u015fma j\u00fcrilerinde boy g\u00f6sterebilirler. Bu ba\u011flamda yar\u0131\u015fmalara kat\u0131lan gruplar\u0131n kendi i\u00e7lerindeki kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k bile sorunludur.<\/p>\n

\n

\"\"<\/p>\n

Yar\u0131\u015fma mekanizmas\u0131na dair<\/p>\n<\/div>\n

Mimar ve planc\u0131n\u0131n bu ortamda \u00f6\u011frenmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131 \u201cyar\u0131\u015fma dili birli\u011fi\u201d de ayr\u0131 bir sorundur. \u201cYar\u0131\u015fma dili\u201d, \u201cg\u00f6steri bi\u00e7imleri\u201d denilen \u015feyler zaman i\u00e7inde \u00f6zg\u00fcn fikirlerden daha \u00e7ok, belli temsil bi\u00e7imlerini onaylayan, hatta me\u015frula\u015ft\u0131ran kullan\u0131\u015fl\u0131 bir ara\u00e7 haline gelmi\u015ftir. Art\u0131k j\u00fcrileri etkileyen ve \u201csatan\u201d iyi \u201crender\u201dlar \u00e7\u0131karan projeler, \u00fc\u00e7 a\u015fa\u011f\u0131 be\u015f yukar\u0131 birbirini and\u0131ran, d\u00f6nemsel olarak pop\u00fcler olan unsurlar\u0131 bar\u0131nd\u0131ran temsillere d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ye\u015fil \u00e7at\u0131lar, saks\u0131da a\u011fa\u00e7lar, betonu, bo\u015flu\u011fu doldurmak veya saklamak i\u00e7in uzat\u0131lm\u0131\u015f g\u00f6lgeler, fikri i\u00e7eri\u011fi olmayan ancak etkileyici g\u00f6rseller olu\u015ftururlar. Taksim Yar\u0131\u015fmas\u0131\u2019nda da betona bo\u011fulmu\u015f bir kentin meydan\u0131n\u0131n a\u011fa\u00e7larla \u00f6rt\u00fclmesinin bununla bir ilgisi var m\u0131d\u0131r diye tart\u0131\u015fmalar yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u0130BB\u2019nin kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k arac\u0131 olarak kulland\u0131\u011f\u0131 yar\u0131\u015fmalar<\/strong><\/h3>\n

Yar\u0131\u015fmalar\u0131 nereden okudu\u011fumuzu ifade ettikten sonra \u015funu diyebiliriz; yerel y\u00f6netimler taraf\u0131ndan \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen yar\u0131\u015fma s\u00fcre\u00e7lerinin kendisi herkesin kat\u0131l\u0131mc\u0131 oldu\u011fu bir ara\u00e7 de\u011fil, kentsel mek\u00e2n \u00fcretimi tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 belirli meslek \u00e7evreleri aras\u0131ndaki dar alana hapseden, elitist ve s\u0131n\u0131rl\u0131 bir ara\u00e7t\u0131r. Bu yol, kent planlama s\u00fcrecinin kendisiyle \u00fcst \u00f6l\u00e7ekte bir ili\u015fki kurmaks\u0131z\u0131n kente dair par\u00e7ac\u0131l imajlar \u00fcretmenin pop\u00fclist bir yolu olarak da ifade edilebilir.<\/p>\n

\u0130BB\u2019nin Konkur \u0130stanbul \u00fczerinden a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yar\u0131\u015fmalar meydanlara, k\u0131y\u0131lara par\u00e7ac\u0131l olarak yakla\u015fmaktad\u0131r. Ba\u011flam\u0131ndan kopar\u0131larak yar\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131lan ve adeta \u00e7evresinden ba\u011f\u0131ms\u0131z birer tasar\u0131m alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fen kent par\u00e7alar\u0131na y\u00f6nelik bu m\u00fcdahaleler, b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n g\u00f6z ard\u0131 edilmesine neden olmaktad\u0131r. Bu durum hayli ciddi ba\u015fka sorunlar da do\u011furmaktad\u0131r. Y\u0131llard\u0131r buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan meslek \u00f6rg\u00fctleri, demokratik kitle \u00f6rg\u00fctleri, meslek insanlar\u0131, akademisyenler \u015fimdi bu giri\u015fimlerin onar\u0131c\u0131s\u0131 konumunda yar\u0131\u015fmalara \u00fcye yollamakta, kat\u0131l\u0131m g\u00f6stermekte veya bu duruma seyirci kalmaktad\u0131rlar. Y\u0131llarca par\u00e7ac\u0131l proje yakla\u015f\u0131m\u0131 ele\u015ftirilirken \u201cyeni s\u00fcre\u00e7\u201d olarak tarif edilen bu yar\u0131\u015fmalar\u0131n \u00f6ncekilerden fark\u0131 nerededir sorusu bakidir. Her projede farkl\u0131 bir yol izlemek burada a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z temel sorunsallar\u0131 a\u015fman\u0131n bir yolu say\u0131lamaz. Hatta bu \u015fekilde kamusal alanlara ili\u015fkin proje elde etme s\u00fcre\u00e7lerinin g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde farkl\u0131 gibi, ancak \u00f6zde ayn\u0131 sisteme hizmet eden ve neredeyse birer giri\u015fimci \u015firket yakla\u015f\u0131m\u0131 gibi ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek abart\u0131l\u0131 olmayacakt\u0131r. Hali\u00e7 k\u0131y\u0131lar\u0131 yar\u0131\u015fmas\u0131ndan, Kad\u0131k\u00f6y meydan yar\u0131\u015fmas\u0131na dek g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u015fey budur. Parampar\u00e7a olmu\u015f Hali\u00e7 yine par\u00e7alara ayr\u0131larak bir araya getirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131rken, merkezi y\u00f6netimin kent su\u00e7u projeleri tasar\u0131m girdisi olarak sunulmaktad\u0131r. Ya da Kad\u0131k\u00f6y Meydan\u0131\u2019n\u0131n halk itirazlar\u0131na konu olmu\u015f tepeden inme cami projesi \u00f6n kabul olmaktad\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m \u0130BB\u2019nin kentsel alana ili\u015fkin proje elde etme s\u00fcre\u00e7lerinde yar\u0131\u015fmay\u0131 bir ara\u00e7 olmaktan \u00e7ok, bir ama\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fcp g\u00f6rmedi\u011fini sordurmaktad\u0131r. \u015eu soruyu tart\u0131\u015fmaya a\u00e7mak istiyoruz; \u0130BB\u2019nin amac\u0131 yar\u0131\u015fmac\u0131 tasar\u0131mc\u0131lara sahne a\u00e7acak ve yukar\u0131da tarif etti\u011fimiz \u015fekilde kendine g\u00fc\u00e7 dev\u015firecek \u201cyar\u0131\u015fmayla yapmak\u201d m\u0131d\u0131r, yoksa demokratik, \u015feffaf, kat\u0131l\u0131mc\u0131 ve kent hakk\u0131na sayg\u0131l\u0131 bir y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 m\u0131 icra etmektir? Merkezi y\u00f6netimin bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda hareket etmek elbette kolay de\u011fildir. Ancak ba\u015fka bir icra y\u00f6ntemi de, eldeki ara\u00e7lar\u0131 ayn\u0131 \u015fekilde kullanmakla sa\u011flanamaz. Hele de \u0130stanbul gibi bir kentte, Hali\u00e7, Taksim, Kad\u0131k\u00f6y gibi kadim de\u011ferler ve dertlerin oldu\u011fu yerlerde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc fikir geli\u015ftirmek alelacele pop\u00fclist bir tutum yerine ba\u015fka yollar\u0131 denemeyi gerektirir. Sahici bir \u015fekilde alan a\u00e7\u0131l\u0131rsa da bu yollara emek verecek toplumsal bir potansiyelin mevcut oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n

Yar\u0131\u015fmalar g\u00fcvencesiz meslek prati\u011fini peki\u015ftiren, yar\u0131\u015fmac\u0131 mimar, planc\u0131, peyzajc\u0131lar \u00fcreten bir emek s\u00fcrecini de yeniden tesis etmektedir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra yar\u0131\u015fma, geri planda yar\u0131\u015fma koordinat\u00f6r\u00fcnden j\u00fcrisine kadar se\u00e7en, karar veren, s\u0131n\u0131rl\u0131 kentsel bile\u015fenlerin s\u0131n\u0131rl\u0131 katk\u0131lar\u0131yla \u015fartnamesi \u015fekillendirilen bir \u00e7a\u011fr\u0131d\u0131r. \u0130BB yar\u0131\u015fmalar\u0131 \u00f6rne\u011finde ise, Taksim Yar\u0131\u015fmas\u0131 j\u00fcrinin se\u00e7ti\u011fi projelerden birisini \u00fc\u00e7te iki oyuyla (bir oy j\u00fcrinin, bir oy belediye ba\u015fkan\u0131n\u0131n, bir oy da halk\u0131n) belirlemektedir. Bu durum\u00a0 karar verici otoriteyi \u201ckat\u0131l\u0131mc\u0131 ve demokratik\u201d bir y\u00f6ntem sunma iddias\u0131yla gizlemektedir. Dolay\u0131s\u0131yla i\u015fveren (muktedir), profesyoneller (meslek insanlar\u0131) aras\u0131nda kurulu ili\u015fkinin farkl\u0131 bi\u00e7iminden ibaret olan bu yar\u0131\u015fmalar kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k olarak s\u0131n\u0131rl\u0131 bir mesleki \u00e7evrenin ilgisinin \u00f6tesine ge\u00e7emezken, otoriteyi de me\u015frula\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Yine tam da bu y\u00fczden g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u00e7o\u011fu yar\u0131\u015fma \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131, yar\u0131\u015fmaya konu olan kamusal alanlar\u0131n tarihsel anlamlar\u0131 ve u\u011furlar\u0131nda verilen m\u00fccadeleleri yok sayan t\u00fcrl\u00fc teknik kand\u0131rmacalardan olu\u015fan iki boyutlu imajlardan ibarettir. \u00d6zetle yar\u0131\u015fmalar, demokratik bir y\u00f6ntem; oy vermek ise kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k de\u011fildir. Ayr\u0131ca -evet- yar\u0131\u015fmadan ba\u015fka y\u00f6ntemler de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr! Kentleri iyile\u015ftirmek i\u00e7in yar\u0131\u015fmak \u015fart de\u011fildir. Daha s\u0131k\u0131 bir rekabet\u00e7i kapitalist ortam in\u015fa etmek yerine, k\u00f6kl\u00fc bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc arzu eden ba\u015fka yollar da in\u015fa edebiliriz.<\/p>\n

Bu yakla\u015f\u0131mdan hareketle \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcrece d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc katk\u0131 sunmak amac\u0131yla yar\u0131\u015fmayla yapma yolunun kendisi gibi, ilk \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131ndan biri olan Taksim Yar\u0131\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 da tart\u0131\u015fmaya a\u00e7mak istiyoruz.<\/p>\n

Taksim Kentsel Tasar\u0131m Yar\u0131\u015fmas\u0131\u2019na dair bir tart\u0131\u015fma<\/strong><\/h3>\n

Genel olarak yar\u0131\u015fmalara y\u00f6nelik ele\u015ftirilerimiz baki kalmakla birlikte Taksim Yar\u0131\u015fmas\u0131\u2019na bakarsak de\u011ferlendirmeye \u015fartnameden ba\u015flamak isteriz. \u00d6ncelikli amac\u0131 kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k olan bu yar\u0131\u015fma s\u00fcrecinin \u201canayasas\u0131\u201d say\u0131labilecek \u015fartname kat\u0131l\u0131mc\u0131 y\u00f6ntemlerle olu\u015fturulmam\u0131\u015f; emek-meslek \u00f6rg\u00fctlerinin, derneklerin, taban \u00f6rg\u00fctlenmelerinin, \u00fcniversitelerin \u015fartnamenin olu\u015fma s\u00fcrecinde do\u011frudan katk\u0131lar\u0131 olamam\u0131\u015ft\u0131r. Meslek \u00f6rg\u00fctlerinin j\u00fcrilere birer \u00fcyelerini yollayarak sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 iddia edilen kat\u0131l\u0131m\u0131n sahicili\u011fi, yeterlili\u011fi ve etkisi tart\u0131\u015f\u0131lmaya muhta\u00e7t\u0131r. Her yere benzer \u015fartnamelerle bir kentsel tasar\u0131m yar\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131n Taksim Yar\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in de ge\u00e7erli olmas\u0131 sorunludur.<\/p>\n

Farkl\u0131 yetki alanlar\u0131 ve planlara sahip Beyo\u011flu\u2019nun ne gibi sorunlar\u0131 oldu\u011fu tespit edilmeden y\u00fcr\u00fct\u00fclen bu yar\u0131\u015fmadan hemen sonra, 30 Eyl\u00fcl 2020 tarihinde \u201cBeyo\u011flu \u0130l\u00e7esi Kat\u0131l\u0131mc\u0131 Planlama S\u00fcreci Kamuoyu Tan\u0131t\u0131m\u0131 Toplant\u0131s\u0131\u201d d\u00fczenlenmi\u015ftir. Kat\u0131l\u0131mc\u0131 oldu\u011fu iddia edilen yar\u0131\u015fman\u0131n bu toplant\u0131dan \u00f6nce tamamlan\u0131p sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131n; \u0130BB\u2019nin bilimsel, akademik ve demokratik ortam\u0131 i\u00e7inde hangi ba\u011flama oturdu\u011fu sorusu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

Yar\u0131\u015fman\u0131n genel olarak politik bir amac\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclmemesi, alana dair ilkesel yakla\u015f\u0131mlar\u0131n da olmamas\u0131 ile ili\u015fkilidir. Alandaki kent su\u00e7u veya siyaseten hegemonya kuran yap\u0131lara ait a\u00e7\u0131k bir s\u00f6z\u00fcn olmamas\u0131 bunu g\u00f6stermektedir. Yar\u0131\u015fma ilkelerinde ge\u00e7en, \u201c\u2026ye\u015fil olsun, \u00e7evresiyle ili\u015fkisi olsun, ula\u015f\u0131m merkezi olsun\u2026<\/em>\u201d gibi mu\u011flak ifadeler, kentin b\u00fct\u00fcn\u00fcne dair ilke kararlar\u0131n\u0131n eksikli\u011fi, kimi projelerde bir AVM \u00f6nerisi veya m\u00fcze sunulmas\u0131na bile imk\u00e2n vermi\u015ftir. Oysaki Gezi Direni\u015fi s\u00fcrecinden bu yana, alana ili\u015fkin a\u00e7\u0131k bir toplumsal talep vard\u0131. \u015eartnamenin i\u00e7eri\u011fi proje \u00f6nerilerine de yol g\u00f6sterdi\u011fi i\u00e7in ilk eleme a\u015famas\u0131nda sunulan projelerdeki \u00f6neriler hi\u00e7 de \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fildir. \u00dcstelik uluslararas\u0131 bir yar\u0131\u015fma a\u00e7\u0131p, k\u00fcresel salg\u0131n ko\u015fullar\u0131nda alan\u0131 bile g\u00f6remeyecek olan yerli-yabanc\u0131 yar\u0131\u015fmac\u0131lara bu nitelikte bir \u015fartname sunmak ciddi bir eksikliktir. Alan\u0131n tarihselli\u011fini anlatan almanak \u015fartnamenin yetersizliklerini giderememektedir. Meydana dair hakiki bir kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k arzusu, ilk olarak \u015fartnamenin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 gerektirirdi. Bu ba\u011flamda yar\u0131\u015fma \u015fartnamesinde Taksim Meydan\u0131 ve Gezi Park\u0131\u2019na ili\u015fkin alan\u0131 var eden m\u00fccadelelerin ilkesel taleplerinden s\u00f6z edilmemi\u015f olmas\u0131 da ciddi bir eksikliktir. Bu sorunsal\u0131n nedenlerini daha yak\u0131ndan incelersek; \u015fartnamede k\u0131y\u0131s\u0131ndan k\u00f6\u015fesinden dolanarak meydan\u0131n tarihsel ve politik \u00f6nemine de\u011finilmi\u015f, ancak ne \u201877 1 May\u0131s\u2019\u0131, ne Gezi eylemleri, ne de 1 May\u0131s eylemlerinden, bu eylemlerin alan\u0131n tarihselli\u011findeki \u00f6neminden, mek\u00e2nsal taleplerinden, alandaki \u00e7at\u0131\u015fma ve \u00e7eli\u015fkilerden a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6z edilmemi\u015ftir. Bu nedenle yar\u0131\u015fmada \u00f6nerilen projelerin bir k\u0131sm\u0131, a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmeyen bu tarihsellikten habersiz gibi, alan\u0131n meydan \u00f6zelli\u011fini yitirmesine sebep olacak m\u00fcdahaleler yapm\u0131\u015flard\u0131r. Di\u011fer yandan \u015fartnamede Taksim, her d\u00f6nem \u201ciktidarlar\u0131n mek\u00e2n \u00fczerinden g\u00fc\u00e7 g\u00f6sterdi\u011fi\u201d bir alan olarak tan\u0131mlanmakta ancak bu durumun en bask\u0131n sembollerinden biri olan AKM binas\u0131 ve Taksim Camisi\u2019ne dair ele\u015ftirel bir s\u00f6z yer almamaktad\u0131r. Nitekim bu iki yap\u0131 Taksim Meydan\u0131\u2019n\u0131n siyasi tarihinde son zamanlar\u0131n en \u00f6nemli g\u00fc\u00e7 \u00f6geleri olup, merkezi y\u00f6netimin somut hegemonik m\u00fcdahaleleridir.<\/p>\n

Yar\u0131\u015fma s\u00fcrecinin \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, yar\u0131\u015fma kurulunun yapt\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 duyurulardan ibarettir. Konkur \u0130stanbul Web sayfas\u0131 yar\u0131\u015fmac\u0131lara \u00f6zel bilgiler i\u00e7ermektedir. Yar\u0131\u015fmaya ili\u015fkin en a\u00e7\u0131k bilgiyi \u0130stanbul Planlama Ajans\u0131 (\u0130PA) yar\u0131\u015fmalar koordinat\u00f6r\u00fcn\u00fcn ki\u015fisel Twitter hesab\u0131ndan \u00f6\u011frenmek ise kurumsal bir yap\u0131n\u0131n i\u015fleyi\u015fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi bir sorundur.[5]\n

Yar\u0131\u015fmada kentliye, meydan\u0131n kullan\u0131c\u0131lar\u0131na tan\u0131nan \u201ckat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k hakk\u0131\u201d se\u00e7ilen \u00fc\u00e7 projenin maket, k\u0131sa video ve g\u00f6rsellerine bak\u0131p i\u00e7lerinden birisine oy vermek \u015feklinde tariflenmektedir. Bu y\u00f6ntem \u00f6zde daha \u00f6nceki yerel y\u00f6netimin \u0130ETT otob\u00fcs rengini, deniz ula\u015f\u0131m\u0131na y\u00f6nelik itirazlara kar\u015f\u0131 vapur tipinin oylanmas\u0131 ve yak\u0131n zamanlarda \u015eehir Hatlar\u0131 vapurlar\u0131n\u0131n koltuk rengini oylama yoluyla se\u00e7iminden farkl\u0131 bir \u015fey de\u011fildir. Bir meydan\u0131n gelece\u011fi i\u00e7in yukar\u0131da s\u00f6z edilen yetersizliklerle dolu s\u00fcrecin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan \u00fc\u00e7 projeden birinin halk oylamas\u0131na sunulmas\u0131 ge\u00e7mi\u015f y\u00f6netimde oldu\u011fu gibi yine bir t\u00fcr kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k oyunu i\u00e7inde oldu\u011fumuzu an\u0131msatmaktad\u0131r.<\/p>\n

Halk\u0131n oylar\u0131 ile se\u00e7ilmi\u015f ve demokratik iddialar\u0131 olan bir yerel y\u00f6netimin sundu\u011fu kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n, kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k basamaklar\u0131n\u0131n en alt seviyelerine indirgenmesi \u00e7ok ironiktir.[6] Oysaki ba\u015fta da ifade etti\u011fimiz gibi yeni yerel y\u00f6netimin se\u00e7im \u015fiarlar\u0131ndan ve kadrolar\u0131ndan beklenen kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k, kat\u0131l\u0131m basamaklar\u0131n\u0131n en \u00fcst seviyesi olan s\u00f6z ve yetkinin halkta olmas\u0131d\u0131r. Bunun yol y\u00f6ntemlerinin samimiyetle ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu ara\u015ft\u0131rma s\u00fcrecinin hakiki bir \u015fekilde t\u00fcm ilgililere a\u00e7\u0131larak \u00f6rg\u00fctlenmesidir. Bunun i\u00e7in ele\u015ftirel bir alan a\u00e7\u0131lmas\u0131d\u0131r. S\u00f6zde kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k yaparak halk iradesi ile oynanmas\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n

Yar\u0131\u015fma sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kolokyum<\/strong><\/h3>\n

Taksim Yar\u0131\u015fmas\u0131 kolokyumundan g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz kadar\u0131yla yar\u0131\u015fma j\u00fcrisinden \u0130PA yar\u0131\u015fma koordinat\u00f6r\u00fcne kadar kat\u0131l\u0131m meselesi, halka projeyi anlatmak, sergi yapmak, \u00e7ocuklarla meydan\u0131 konu\u015fmak, kime ne kadar ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 me\u00e7hul\u00a0 ve sonu\u00e7 de\u011ferlendirmesi hakk\u0131nda bilgi sahibi olunmayan anketler yapmak, meydana kavu\u015fma dura\u011f\u0131 yerle\u015ftirmek gibi etkinliklerle ve nihayetinde TC kimlik numaras\u0131yla oy kulland\u0131rmakla \u00e7\u00f6z\u00fcl\/m\u00fc\u015f\/ecek olarak varsay\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Gerek sosyal medyada gerek kolokyumda s\u00fcrece dair g\u00f6r\u00fc\u015f\/ele\u015ftirileri alma ve cevaplama konusundaki yetersizlik ve tepkisellik dillere pelesenk olan kat\u0131l\u0131m\u0131n pratikte ne kadar ger\u00e7ekle\u015febilir oldu\u011funu\/olabilece\u011fini ortaya sermektedir. \u00d6nceki y\u00f6netimlerin tek elden karar alma mekanizmalar\u0131 i\u015faret edilerek mevcut y\u00f6netime dair ele\u015ftirilerin \u00f6n\u00fc kesilmektedir. Bir t\u00fcr buldu\u011funuzda yetinin denilmektedir. \u00d6te yandan ele\u015ftirilere kar\u015f\u0131 geli\u015ftirilen agresif, azarlayan tutum, \u00f6nceki y\u00f6netimden pratikte ne kadar farkl\u0131la\u015f\u0131labildi\u011fi konusunda soru i\u015faretlerini artt\u0131rmaktad\u0131r. \u0130ddia edildi\u011fi \u00fczere farkl\u0131 bir y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n gere\u011fi ele\u015ftirileri dinlenmek ve dikkate almakt\u0131r, bunu yapmak bir l\u00fctuf de\u011fildir. \u201cYar\u0131\u015fma yapt\u0131k, daha ne yapal\u0131m\u201d tavr\u0131 en ba\u015ftan sorunludur.<\/p>\n

Kolokyumdaki tart\u0131\u015fmalar, yar\u0131\u015fman\u0131n y\u00f6ntemi ve bu nitelikteki bir meydan i\u00e7in fikir \u00fcreten ekipler aras\u0131nda se\u00e7im yapman\u0131n yetersiz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Kolokyumda, yar\u0131\u015fma s\u00fcrecinin devam\u0131nda projeleri \u015fekillendirilecek masan\u0131n -sadece kazanan ekip de\u011fil- kalabal\u0131k olmas\u0131 arzusu ifade edilmi\u015f, kolektif \u00fcretime ihtiya\u00e7 duyuldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.[7] Yar\u0131\u015fma s\u00fcrecinin ba\u015f\u0131ndan bug\u00fcne kadar ve \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te teoride kalm\u0131\u015f kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k konusunda yap\u0131lan yo\u011fun ele\u015ftiri dikkate de\u011ferdir. Bu durum, ilgili akt\u00f6rlerin s\u00fcrece dahil olmas\u0131n\u0131n g\u00f6stermelik olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p, etkin bi\u00e7imde kat\u0131lmalar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131n\u0131 ve kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n ger\u00e7eklik zeminine ta\u015f\u0131nmas\u0131 zorunlulu\u011funa i\u015faret etmektedir.<\/p>\n

Projelerin bir\u00e7o\u011funda yer alan \u0130stanbul Haf\u0131za M\u00fczesi fikri de kolokyumda konu\u015fulan konulardan birisidir. Canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyan ve ya\u015fayan bir meydan\u0131n toplumsal bellekte yerini korumas\u0131, gelecek ku\u015faklara de\u011ferlerini aktarmas\u0131 i\u00e7in m\u00fczeye konulacak nesnele\u015fen imajlara ve anlara indirgenmemesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Bu ba\u011flamda m\u00fcze, Taksim Meydan\u0131\u2019n\u0131n kimli\u011fi, haf\u0131zas\u0131yla korundu\u011funda ve alan\u0131n iyile\u015ftirilmesi salt \u201ctasar\u0131msal\u201d kayg\u0131lardan \u00f6te kolektif bir \u00e7abayla hayata ge\u00e7irildi\u011finde gerek duyulmayacak bir yap\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Sonu\u00e7 yerine<\/strong><\/h3>\n

Bu metnin konusu olan ve \u0130stanbul\u2019un, \u00fclkenin tamam\u0131n\u0131n toplumsal politik haf\u0131zas\u0131nda yeri olan bir meydana y\u00f6nelik \u201cen iyi tasar\u0131m\u201d\u0131 se\u00e7me amac\u0131yla yap\u0131lan bir yar\u0131\u015fma, her \u015feyden \u00f6nce m\u00fc\u015fterek bir meydan yaratma iddias\u0131n\u0131n \u00e7ok gerisine d\u00fc\u015fmektedir. Taksim Meydan\u0131 y\u0131llar boyunca muhalif kesimlerin seslerini, itirazlar\u0131n\u0131 y\u00fckseltti\u011fi, onlar\u0131 birle\u015ftiren ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lan, demokrasi tarihinde say\u0131s\u0131z miting ve g\u00f6sterinin mek\u00e2n\u0131 oldu ve olmaya da devam etmektedir.<\/p>\n

Taksim Meydan\u0131 i\u00e7in meydan\u0131 var eden yurtta\u015flar\u0131n, buras\u0131 i\u00e7in y\u0131llarca s\u00f6z s\u00f6ylemi\u015f ama sesi duyulmam\u0131\u015f insanlar\u0131n, kent hakk\u0131na sahip \u00e7\u0131kan olu\u015fumlar\u0131n, forumlar\u0131n, derneklerin, sendikalar\u0131n, \u00f6rg\u00fctlerin, kad\u0131n ve LGBT\u0130 hareketlerinin vb. belirleyici rollere sahip olabilece\u011fi bir s\u00fcre\u00e7 \u00f6r\u00fclmesi zorunludur. M\u00fc\u015fterek bir meydan ancak insanlar onu fiilen \u015fekillendirdi\u011finde ve onun i\u00e7inde, onun arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yeni payla\u015f\u0131m mek\u00e2nlar\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131nda var olmay\u0131 ba\u015farabilir.<\/p>\n

\u00dcretilen bir projeyi oylaman\u0131n \u00f6tesinde bir kat\u0131l\u0131m bi\u00e7iminin sa\u011flanmas\u0131, kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n kolektif bir tan\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 ve ilkelerinin belirlenmesi gerekmektedir. Aksi takdirde belli mimarl\u0131k firmalar\u0131n\u0131n bu ilkeler ve dertleri g\u00f6z ard\u0131 ederek yapt\u0131\u011f\u0131 bol \u201crender\u201dl\u0131 ve \u201c\u00e7ok do\u011fru\u201d projelerin bir anlam\u0131 olmayacak ve meydana yap\u0131lacak m\u00fcdahaleler \u00f6ncekilerden fark\u0131 olmayacakt\u0131r.<\/p>\n

Kent hakk\u0131 kolektif bir haksa, kent mek\u00e2n\u0131n\u0131n ne \u015fekilde ve kimin ihtiya\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda bi\u00e7imlenece\u011fi yar\u0131\u015fmayla belirlenemeyecek, yar\u0131\u015fma s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7ine hapsedilemeyecek, alelacele icra edilemeyecek, rekabet\u00e7i bir yoldan \u00e7ok, kolektif bir akl\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olmas\u0131 gereken politik bir \u00f6neme sahiptir. Bu nedenle, kentle, ya\u015fam alanlar\u0131m\u0131zla ilgili al\u0131nacak kararlarda ba\u015fka bir anlay\u0131\u015f\u0131 kurmam\u0131z gerekmektedir. \u015eu an s\u00fcregiden yar\u0131\u015fma oylamas\u0131 baz\u0131 yeni tart\u0131\u015fma kanallar\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f olsa bile, sonu\u00e7 hakiki bir derinlik ta\u015f\u0131mayan, y\u00fczeysel bir se\u00e7ime d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

\u00d6zde \u00f6nceki y\u00f6netimlerle ayn\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131 devam ettirmeyi tercih ederek bir de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmden ve de daha iyi bir kentten s\u00f6z edemeyiz. En iyisini uzmanlar\u0131n bildi\u011fi ve karar verdi\u011fi anlay\u0131\u015f ya da g\u00f6stermelik bir kat\u0131l\u0131m anlay\u0131\u015f\u0131ndan \u00f6te, kolektif ve demokratik bir karar alma mekanizmas\u0131n\u0131 en yerele inerek nas\u0131l olu\u015fturaca\u011f\u0131m\u0131z \u00f6nemlidir. Ba\u015fka yol ve y\u00f6ntemler her zaman i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. 1 May\u0131slar, Gezi Direni\u015fi gibi eylemler bu taleplerin somut tarihsel izleridir. Bu izleri ta\u015f\u0131yan bir meydanda, bu izlere yak\u0131\u015fan bir s\u00fcreci \u00f6rmek hepimizin sorumlulu\u011fudur. Ezberci bir \u015fekilde, elimizdeki ara\u00e7lar\u0131 her yere uyan bir ila\u00e7 misali s\u00fcrmek t\u00fcm toplumsal kazan\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131 geriye d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Taksim Yar\u0131\u015fmas\u0131 b\u00f6yle bir s\u00fcre\u00e7 olmu\u015ftur ve bu yanl\u0131\u015ftan derhal geri d\u00f6n\u00fclmelidir. Gelinen bu a\u015famada se\u00e7ilecek nihai projenin \u015fekillenmesinde ve fiziki kar\u015f\u0131l\u0131\u011fa kavu\u015fmas\u0131nda ilgili t\u00fcm akt\u00f6rlerin s\u00fcrece dahil olabilecekleri sahici bir kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k s\u00fcreci \u00f6rg\u00fctlenmelidir.<\/p>\n

Dipnotlar:<\/strong><\/p>\n[1] Toplumcu, halk\u00e7\u0131 bir yerel y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131 ile \u0130BB\u2019nin yeni y\u00f6netimi ve \u00f6nceki d\u00f6nemin i\u015fleyi\u015fi aras\u0131ndaki farklar \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z s\u00fcrmektedir.<\/p>\n[2] Korhan G\u00fcm\u00fc\u015f, Taksim yar\u0131\u015fmas\u0131 ve kamusall\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131, Bianet, 30 Eyl\u00fcl 2020. (https:\/\/bianet.org\/bianet\/yasam\/231793-taksim-yarismasi-ve-kamusallik-anlayisi<\/a>)<\/p>\n

Taksim Meydan\u0131\u2019n\u0131n Politik Kimli\u011fi Nedir?, KRT Kent ve Ya\u015fam, 4 Ekim 2020 (https:\/\/youtu.be\/HPdVv8Ezup8<\/a>)<\/p>\n

Tansu Pi\u015fkin, M\u00fccella Yap\u0131c\u0131: Yerel y\u00f6netim meydandan vazge\u00e7mi\u015f, Bianet, 17 Ekim 2020 (https:\/\/bianet.org\/bianet\/kent\/232876-mucella-yapici-yerel-yonetim-meydandan-vazgecmis<\/a>)<\/p>\n[3] Eric Hobsbawn ve Terence Ranger, Gelene\u011fin \u0130cad\u0131, \u0130stanbul: Agora, 2006, s. 148-149.<\/p>\n[4] Eric Hobsbawn, K\u0131sa 20. Y\u00fczy\u0131l 1914-1991, A\u015f\u0131r\u0131l\u0131klar \u00c7a\u011f\u0131, \u0130stanbul: Sarmal, 1996, s. 43, 171.<\/p>\n[5] https:\/\/twitter.com\/oyilmaz\/status\/1309737422918475781<\/a><\/p>\n[6] Sherry Arnstein, \u201cA Ladder of Citizen Participation\u201d (Yurtta\u015f Kat\u0131l\u0131m\u0131 Merdiveni), Journal of the American Institute of Planners, 1969, 35(4): 216-224.<\/p>\n[7] Taksim Yar\u0131\u015fmas\u0131 Kolokyumu, 1 Ekim 2020, Dakika aral\u0131\u011f\u0131: 2:11:00-2:14:00 (https:\/\/youtu.be\/6VGPi1t3kps?t=7858<\/a>)<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n