B\u00f6cek say\u0131lar\u0131 konusunda yap\u0131lan bilimsel bir inceleme, d\u00fcnya genelindeki b\u00f6cek t\u00fcrlerinin y\u00fczde 40’\u0131n\u0131n “\u00e7ok fazla azald\u0131\u011f\u0131n\u0131” g\u00f6steriyor.<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re, ar\u0131lar, kar\u0131ncalar ve k\u0131nkanatl\u0131 b\u00f6cekler memeliler, ku\u015flar ve s\u00fcr\u00fcngenlere k\u0131yasla sekiz kat daha h\u0131zla ortadan kayboluyor.<\/p>\n
Ancak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, hamamb\u00f6cekleri ve karasinekler gibi t\u00fcrlerin say\u0131s\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.B\u00f6cek t\u00fcrlerindeki azalmaya, yo\u011fun tar\u0131m, tar\u0131m ilac\u0131 kullan\u0131m\u0131 ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi neden oluyor.<\/p>\n
B\u00f6cekler, karada ya\u015fayan canl\u0131 t\u00fcrlerinin \u00e7o\u011funlu\u011funu olu\u015fturuyor ve insanlar da dahil bir \u00e7ok ba\u015fka t\u00fcre fayda sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n
Ku\u015flar, yarasalar ve k\u00fc\u00e7\u00fck memelilere yiyecek sa\u011fl\u0131yorlar, d\u00fcnya genelindeki ekinlerin y\u00fczde 75’ini d\u00f6ll\u00fcyorlar, topraklar\u0131 tazeliyorlar ve tar\u0131m zararl\u0131lar\u0131n\u0131n say\u0131lar\u0131n\u0131 kontrol alt\u0131nda tutuyorlar.<\/p>\n
Son y\u0131llarda yap\u0131lan di\u011fer ara\u015ft\u0131rmalar, \u00f6zellikle kalk\u0131nm\u0131\u015f \u00fclkelerde ar\u0131lar gibi belirli b\u00f6cek t\u00fcrlerinin say\u0131s\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck oranda azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n
Ancak Biyolojik Koruma adl\u0131 bilimsel yay\u0131nda yer alan yeni \u00e7al\u0131\u015fma, son 13 y\u0131lda d\u00fcnya genelinde yap\u0131lan mevcut 73 ara\u015ft\u0131rmay\u0131 inceliyor.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 10 ila 20 y\u0131lda d\u00fcnyan\u0131n neredeyse t\u00fcm b\u00f6lgelerindeki azalman\u0131n, b\u00f6cek t\u00fcrlerinin y\u00fczde 40’\u0131n\u0131n yok olmas\u0131 anlam\u0131na gelece\u011fini belirtti.<\/p>\n
B\u00f6cek t\u00fcrlerinin \u00fc\u00e7te birinin de nesli t\u00fckenme tehlikesi alt\u0131nda oldu\u011fu ifade edildi.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rma ekibinin ba\u015fkan\u0131 Sydney \u00dcniversitesi’nden Dr. Francisco Sanchez-Bayo, BBC News’e yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada “azalmadaki ana etkenin, tar\u0131msal uygulamalardan, kentle\u015fmeden ve ormans\u0131zla\u015fmadan kaynaklanan ya\u015fam alan\u0131 kayb\u0131 oldu\u011funu” s\u00f6yledi.<\/p>\n
“\u0130kincisi ise, g\u00fcbre ve tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131n\u0131n d\u00fcnya genelinde kullan\u0131m\u0131 ve her t\u00fcrde kimyasal kirlenme. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, i\u015fgalci t\u00fcrler gibi biyolojik fakt\u00f6rler ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc \u00f6zellikle tropik b\u00f6lgelerde b\u00fcy\u00fck bir etkisi oldu\u011fu bilinen iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi.”<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n dikkat \u00e7ekti\u011fi konular aras\u0131nda, son d\u00f6nemde artan k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131klar y\u00fcz\u00fcnden Almanya’da u\u00e7an b\u00f6ceklerin h\u0131zla azalmas\u0131 ve Porto Riko’daki tropik ormanlarda ya\u015fayan t\u00fcrlerin say\u0131s\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fc\u015f.<\/p>\n
Di\u011fer uzmanlarsa bulgular\u0131n kayg\u0131 verici oldu\u011funu vurguluyor.<\/p>\n
Buglife adl\u0131 kurulu\u015ftan Matt Shardlow “Mesele sadece ar\u0131lar, polenlerin yay\u0131lmas\u0131 ve kendimizi doyurmam\u0131z de\u011fil. At\u0131klar\u0131 yeniden i\u015fleyen bokb\u00f6ce\u011fi ve nehirlerle g\u00f6letlerde ya\u015fam\u0131 ba\u015flatan yusufcuk gibi b\u00f6ceklerde de azalma var.” dedi.<\/p>\n
Shartlow ayr\u0131ca “Gezegenin ekolojisinin bozulmak \u00fczere oldu\u011fu ve bu korkutucu e\u011filimleri geriye \u00e7evirmek i\u00e7in yo\u011fun ve k\u00fcresel bir \u00e7aba gerekti\u011fi, giderek netle\u015fiyor. B\u00f6cek ya\u015fam\u0131n\u0131n yava\u015f yava\u015f azalmas\u0131na g\u00f6z yummak, ak\u0131lc\u0131 bir se\u00e7enek de\u011fil.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fmay\u0131 yapan uzmanlar, b\u00f6ceklerdeki azalman\u0131n yiyecek zincirindeki etkisinden de kayg\u0131l\u0131. \u00c7ok say\u0131da ku\u015f, s\u00fcr\u00fcngen ve bal\u0131\u011f\u0131n ba\u015fl\u0131ca yiyecek kayna\u011f\u0131 b\u00f6cekler ve sonu\u00e7ta b\u00fcy\u00fck ihtimalle bu t\u00fcrler de yok olabilir.<\/p>\n
En \u00f6nemli b\u00f6ceklerin say\u0131s\u0131 azal\u0131rken, \u00e7al\u0131\u015fmaya bak\u0131l\u0131rsa \u00e7ok az say\u0131da b\u00f6cek t\u00fcr\u00fc de\u011fi\u015fikliklere adapte oluyor ve iyi durumdalar.<\/p>\n
Sussex \u00dcniversitesi’nden Prof. Dave Goulson, “H\u0131zla \u00fcreyen zararl\u0131 t\u00fcrler daha s\u0131cak hava ko\u015fullar\u0131nda geli\u015fecekler, \u00e7\u00fcnk\u00fc daha yava\u015f \u00fcreyen do\u011fal d\u00fc\u015fmanlar\u0131 ortadan kalkacak. Zararl\u0131 b\u00f6ceklerin istilas\u0131 akla yak\u0131n bir ihtimal, ancak ar\u0131, \u00e7i\u00e7ek sinekleri ve kelebek ve hayvan d\u0131\u015fk\u0131s\u0131ndan kurtulmakta b\u00fcy\u00fck i\u015f yapan bok b\u00f6cekleri gibi olmas\u0131n\u0131 istedi\u011fimiz harika t\u00fcrleri kaybedece\u011fiz.” diyor.<\/p>\n
Goulson, karasinek ve hamamb\u00f6cekleri gibi baz\u0131 sa\u011flam, ko\u015fullara uyum sa\u011flayabilen t\u00fcrlerin insan eliyle olu\u015fturulan \u00e7evrelerde rahat\u00e7a ya\u015fayabilece\u011fini ve tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131na kar\u015f\u0131 diren\u00e7 kazand\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6y\u00fclyor.<\/p>\n
Goulson, genel durumun kayg\u0131 verici olmas\u0131na ra\u011fmen, insanlar\u0131n bah\u00e7elerini daha b\u00f6cek dostu bir hale getirmek, tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131 kullanmamak ve organik g\u0131da sat\u0131n almak gibi \u00f6nlemler alabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.B\u00f6cek t\u00fcrlerindeki azalmayla ilgili verilerin y\u00fczde 99’unun Avrupa ve Kuzey Amerika’dan geldi\u011fi ve Afrika ile G\u00fcney Amerika hakk\u0131nda neredeyse hi\u00e7 veri olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in daha fazla ara\u015ft\u0131rma gerekiyor.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak \u00e7ok b\u00fcy\u00fck miktarlarda b\u00f6cek t\u00fcr\u00fc ortadan kaybolursa, yerlerini yenileri alacak ama bu \u00e7ok \u00e7ok uzun bir zaman alacak.<\/p>\n
Prof Goulson, “Ge\u00e7mi\u015fteki b\u00fcy\u00fck yok olu\u015flara bakarsan\u0131z, birka\u00e7 t\u00fcr adapte olarak hayatta kald\u0131, t\u00fcm m\u00fcsait ya\u015fam alanlar\u0131n yay\u0131ld\u0131lar ve evrilerek yeni t\u00fcrler olu\u015fturdular. Yani bir miyon y\u0131l sonra, 20 ila 21. y\u00fczy\u0131lda kaybolanlar\u0131n yerine yeni yarat\u0131klar\u0131n olu\u015fturaca\u011f\u0131 bir \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6r\u00fclece\u011fine \u015f\u00fcphem yok. Ama korkar\u0131m, bu \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z i\u00e7in pek bir teselli de\u011fil.” diyor.<\/p>\n
<\/p>\n