{"id":4390,"date":"2019-03-20T16:41:10","date_gmt":"2019-03-20T13:41:10","guid":{"rendered":"http:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/?p=4390"},"modified":"2019-03-21T12:23:01","modified_gmt":"2019-03-21T09:23:01","slug":"agaclara-saygi-bir-agac-gibi-tek-ve-hur-bir-orman-gibi-kardescesine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/?p=4390","title":{"rendered":"A\u011fa\u00e7lara Sayg\u0131: \u201cBir A\u011fa\u00e7 Gibi Tek ve H\u00fcr, Bir Orman Gibi Karde\u015f\u00e7esine&#8221;&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00a0Abdullah Onay\u00a0<em>&#8211; Heybeliada<\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>\u201cBir a\u011fa\u00e7 tek ba\u015f\u0131na orman olmad\u0131\u011f\u0131 gibi yine tek ba\u015f\u0131na istikrarl\u0131 bir yerel iklim olu\u015fturamaz. R\u00fczgara ve hava durumuna kar\u015f\u0131 korumas\u0131zd\u0131r. Ancak bir\u00e7ok a\u011fa\u00e7, hep birlikte, a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cak ve so\u011fu\u011fu hafifleten bir ekosistem yaratabilir, bol miktarda su depolayabilir ve yine bol miktarda nem \u00fcretebilir. A\u011fa\u00e7lar bu korumal\u0131 \u00e7evrede uzun s\u00fcre ya\u015fayabilir. Bu hedefe ula\u015fabilmek i\u00e7in, topluluk ruhu her ne pahas\u0131na olursa olsun devam ettirilmelidir. E\u011fer her a\u011fa\u00e7 yaln\u0131zca kendisi ile ilgilenseydi, pek \u00e7o\u011fu ileri ya\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6remezdi. S\u00fcrekli \u00f6l\u00fcmler \u00fcst b\u00f6l\u00fcmlerde geni\u015f bo\u015fluklar olu\u015fmas\u0131na sebep olur ve bunun sonucunda f\u0131rt\u0131nalar\u0131n orman\u0131n i\u00e7ine girerek daha fazla a\u011fac\u0131 devirmesi kolayla\u015f\u0131rd\u0131. (\u2026) Her a\u011fa\u00e7 topluluk i\u00e7in \u00f6nemli ve m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca hayatta tutulmaya de\u011ferdir. Dolay\u0131s\u0131yla hasta bireyler bile, iyile\u015fene kadar desteklenir ve beslenir. \u201d <\/em>(Peter Wohlleben, <em>A\u011fa\u00e7lar\u0131n Gizli Ya\u015fam\u0131<\/em>)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Uzun y\u0131llar \u00f6nce pencereden parka bakarken, arkada\u015f\u0131m sormu\u015ftu, \u201c\u015furadaki ne a\u011fac\u0131 biliyor musun?\u201d Bilmiyorum dedim, ama mah\u00e7up da oldum. Malum \u201cbilmiyorum\u201d laf\u0131 bizde ay\u0131pt\u0131r. O y\u00fczden adres sordu\u011funuzda mesela bilmese de zorlay\u0131p bir yer tarif eder \u00e7o\u011fu ki\u015fi. H\u00e2l\u00e2 da \u00e7ok az a\u011fa\u00e7 bilirim. \u00d6\u011frenmemi\u015f olmam ay\u0131p, \u00fcstelik a\u011fac\u0131 bol bir yerde, adada ya\u015f\u0131yorum.<\/p>\n<p>A\u011fa\u00e7lar konusunda bilin\u00e7lenmemde, bir eko-sistemin par\u00e7as\u0131 olmas\u0131, bir canl\u0131 olmas\u0131 gibi etkenlerin yan\u0131 s\u0131ra, a\u011fa\u00e7lara yap\u0131lan sald\u0131r\u0131lar da bir o kadar etkili oldu.<\/p>\n<p>Betonla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir kentin dibinde \u2013insan eli de\u011fmemi\u015f olmasa da- do\u011faya yak\u0131n bir yerde, insanlar\u0131n a\u011faca, topra\u011fa hoyrat tutumlar\u0131 \u00f6fkelendiriyor insan\u0131. B\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla dibimizdeki \u015fehre benzetmek i\u00e7in amans\u0131z bir m\u00fccadele s\u00fcr\u00fcyor diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsun!<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/wp-content\/uploads\/Unknown.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"wp-image-4392 alignleft\" src=\"http:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/wp-content\/uploads\/Unknown.jpg\" alt=\"unknown\" width=\"358\" height=\"477\" srcset=\"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/wp-content\/uploads\/Unknown.jpg 1200w, https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/wp-content\/uploads\/Unknown-113x150.jpg 113w, https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/wp-content\/uploads\/Unknown-225x300.jpg 225w, https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/wp-content\/uploads\/Unknown-768x1024.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 358px) 100vw, 358px\" \/><\/a>Bir kom\u015fumun apartman\u0131n bah\u00e7esindeki bir toprak alan\u0131, toplad\u0131\u011f\u0131 ta\u015flar, mermerlerle kapatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce dikkat etmeye ba\u015flad\u0131m, \u00e7o\u011fu bah\u00e7elerde toprak alanlardan \u00e7ok beton alan vard\u0131. Belediye, sokak aras\u0131ndaki Heybeliada semt pazar\u0131n\u0131, -ki bu pazarlar semtin g\u00fczelli\u011fidir- kald\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131p a\u011fa\u00e7l\u0131k b\u00f6lgedeki patikaya asfalt d\u00f6kt\u00fc. Daha \u00f6nceki belediye y\u00f6netimi de B\u00fcy\u00fckada bostan\u0131na beton d\u00f6k\u00fcp, pazar yeri in\u015fa etmi\u015fti.<\/p>\n<p>Refik Halid Karay do\u011fa sevgisi olan nadir yazarlar\u0131m\u0131zdan, ta 1950\u2019lerde \u201ca\u011fa\u00e7 muhabbeti telkin\u201d edilemedi\u011fine hay\u0131flan\u0131r:<\/p>\n<p><em>\u201cA\u011fa\u00e7 ve orman muhabbeti \u00fczerine edebiyat\u0131m\u0131za eser kazand\u0131rm\u0131\u015f \u015fair ve muharrir yok gibidir. (\u2026) A\u011faca muhabbeti, telkin eden yazarlara muhtac\u0131z. A\u015fk ve \u015fevkle a\u011fac\u0131 \u00f6vmeliyiz; \u00f6venlerin eserleri bizde heyecan uyand\u0131rmal\u0131d\u0131r. Hayvan muhabbeti gibi a\u011fa\u00e7 muhabbeti de iyi kalblili\u011fe delalet eder.\u201d<\/em><\/p>\n<p>Oysa \u00e7ok eski zamanlarda, 16. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131nda bu topraklara seyahat etmi\u015f bir Bat\u0131l\u0131 \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015f:<\/p>\n<p><em>\u201cIs\u0131nmak i\u00e7in gelip odun toplamak ak\u0131llar\u0131ndan bile ge\u00e7miyor. A\u011fa\u00e7lar ya\u015fl\u0131l\u0131ktan d\u00f6k\u00fcl\u00fcyor. G\u00f6vdeleri \u00e7\u00fcr\u00fcyor, \u00f6l\u00fc dallar\u0131 topra\u011fa yay\u0131l\u0131yor ama kimse d\u00f6n\u00fcp bakm\u0131yor, bir yarar sa\u011flamay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor. Kaderci inan\u00e7 her \u015feyin oldu\u011fu yerde oldu\u011fu gibi kalmas\u0131n\u0131 istiyor. (\u2026) \u015eark\u2019ta hamallardan ba\u015fka kimsenin acelesi yok gibi.\u201d (<\/em><em>Baron W. Wratislaw,\u00a0<\/em><em>An\u0131lar<\/em><em>, \u00e7ev. M. S\u00fcreyya Dilmen, Karacan Yay., 1981, s. 66-70)<\/em><\/p>\n<p>Yani \u015fimdilerde siyasi iktidar\u0131n habire referans verdi\u011fi \u201cecdat\u201d, \u201cOsmanl\u0131\u201d ge\u00e7mi\u015fimiz ile pek bir ilgimiz kalmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor, en az\u0131ndan bu konularda.<\/p>\n<p>\u00d6nce anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131z elbet bu a\u011fa\u00e7 sevgisizli\u011fini de. Sadece g\u00f6z\u00fc doymaz rant h\u0131rs\u0131ndan, ya da k\u00f6t\u00fcl\u00fckten kaynaklanmasa gerek, sosyolojik, psikolojik boyutlar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/wp-content\/uploads\/DvFnqv4XcAAyGd6-e1553089823766.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"wp-image-4394 alignleft\" src=\"http:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/wp-content\/uploads\/DvFnqv4XcAAyGd6-e1553089823766.jpg\" alt=\"dvfnqv4xcaaygd6\" width=\"383\" height=\"461\" srcset=\"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/wp-content\/uploads\/DvFnqv4XcAAyGd6-e1553089823766.jpg 666w, https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/wp-content\/uploads\/DvFnqv4XcAAyGd6-e1553089823766-125x150.jpg 125w, https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/wp-content\/uploads\/DvFnqv4XcAAyGd6-e1553089823766-249x300.jpg 249w\" sizes=\"(max-width: 383px) 100vw, 383px\" \/><\/a>Bu toplumun 1980\u2019lerde b\u00fcy\u00fck oran\u0131 h\u00e2l\u00e2 k\u00f6ylerde ya\u015f\u0131yordu. Nitekim, kentte b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ku\u015faklar daha yeni yeni ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7ok ge\u00e7 ve ve de h\u0131zl\u0131 bir kentle\u015fme s\u00fcreci var. \u015eimdilerde gazetelerin haftasonu eklerinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u00fcnl\u00fclerin bodrum vb. albenili pastoral hayat g\u00fczellemeleri de\u011fil k\u00f6y hayat\u0131. Zor bir hayat, tuvaletsiz evler, yollar\u0131n yoklu\u011fu, bir\u00e7ok imkans\u0131zl\u0131k. Modern hayat\u0131n cazibesi tart\u0131\u015f\u0131lmaz. O halde bu konfora al\u0131\u015fm\u0131\u015f olan, s\u0131n\u0131f atlam\u0131\u015f olanlar\u0131n kendilerine k\u00f6y hayat\u0131n\u0131 hat\u0131rlatacak, toprakt\u0131, a\u011fa\u00e7t\u0131 vb. sembollere kar\u015f\u0131 ac\u0131mas\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131nda yatan bu mudur acaba diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum? (*)<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca \u015fu da var; k\u00f6yl\u00fc tar\u0131m alan\u0131 a\u00e7mak i\u00e7in ormanlar\u0131 yok etmek durumundad\u0131r. Takeshi Umehara, Japonya\u2019n\u0131n y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcne oranla en zengin orman varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, tar\u0131m\u0131n Japonya\u2019ya ge\u00e7 girmesine ba\u011flar. (Nathan Gardels, Y\u00fczy\u0131l\u0131n Sonu). Karadeniz b\u00f6lgesindeki orman zenginli\u011fini de buna ba\u011flayabiliriz belki.<\/p>\n<p>\u0130ktidarlar toplumun i\u00e7inden \u00e7\u0131kar, ba\u015f\u0131m\u0131zda da her tarafa sald\u0131r\u0131p do\u011fay\u0131 metala\u015ft\u0131ran b\u00f6yle bir iktidar var. Havaalan\u0131yd\u0131, k\u00f6pr\u00fcyd\u00fc, ormanlar yok edildi. Ama iktidar\u0131n lideri, kendisini \u201cen \u00e7evreci\u201d g\u00f6rmeye devam edebiliyor, diktikleri a\u011fa\u00e7lar\u0131 rakamlara vurup. Ama o a\u011fa\u00e7lar otoyol kenarlar\u0131na dikiliyor \u00e7o\u011funlukla, acaba onun da sembolik bir anlam\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyebilir miyiz? Do\u011fay\u0131, a\u011fa\u00e7lar\u0131 marjinalize etmek!<\/p>\n<p>Diyece\u011fim o ki, iktidarla u\u011fra\u015fmak daha kolay, sorun toplumu de\u011fi\u015ftirmek. A\u011fa\u00e7 s\u00f6z konusu oldu\u011funda hi\u00e7 unutamayaca\u011f\u0131m, kesilen a\u011fa\u00e7lar\u0131 korumaya \u00e7al\u0131\u015fan gen\u00e7lerin isyan\u0131na t\u00fcy dikmeye \u00e7al\u0131\u015fanlardan birinin, sorunun ne kadar derin oldu\u011funu \u00f6zetleyen mesaj\u0131yd\u0131: \u201cMesele \u00fc\u00e7-be\u015f a\u011fa\u00e7 meselesi de\u011fil.\u201d<\/p>\n<p>Bu halde a\u011fa\u00e7lar\u0131 sayg\u0131 duyup koruma konusunda, yitirilen bu canl\u0131lar\u0131n k\u0131ymetini idrak etmi\u015f kentliler ve ya\u015fad\u0131klar\u0131 k\u00f6ylerde do\u011fan\u0131n talan edilmesine direnen bilin\u00e7li k\u00f6yl\u00fclerin el ele vermesi olacak belki.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>(*) Hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m, bir d\u00f6nemin k\u00f6y ile ba\u011flar\u0131n\u0131, hat\u0131ralar\u0131n\u0131 unutmaya \u00e7al\u0131\u015fan kentlile\u015fmi\u015f ku\u015faklarda bulgur, tarhana vb. k\u00f6y\u00fc hat\u0131rlatacak yemeklere kar\u015f\u0131 bir nefret vard\u0131. Yine o d\u00f6nem moda olan k\u00f6yl\u00fcleri a\u015fa\u011f\u0131lama da bu kesimler i\u00e7inde yayg\u0131nd\u0131. Uzun bir zaman sonra \u201cy\u00f6resel yemekler\u201din moda haline gelmesi ile bu t\u00fcr yemeklerin itibar\u0131 iade edildi. Oysa kentlere g\u00f6\u00e7en ilk ku\u015faklar, \u00f6zellikle kentlerin gecekondu b\u00f6lgelerine yerle\u015fenler bir \u015feyler ekip bi\u00e7erek, tavuk, hatta inek edinerek, bir nevi, k\u00f6y hayat\u0131n\u0131 yeniden \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0Abdullah Onay\u00a0&#8211; Heybeliada &nbsp; \u201cBir a\u011fa\u00e7 tek ba\u015f\u0131na orman olmad\u0131\u011f\u0131 gibi yine tek ba\u015f\u0131na istikrarl\u0131 bir yerel iklim olu\u015fturamaz. R\u00fczgara ve hava durumuna kar\u015f\u0131 korumas\u0131zd\u0131r. Ancak bir\u00e7ok a\u011fa\u00e7, hep birlikte, a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cak ve so\u011fu\u011fu hafifleten bir ekosistem yaratabilir, bol miktarda su depolayabilir ve yine bol miktarda nem \u00fcretebilir. A\u011fa\u00e7lar bu korumal\u0131 \u00e7evrede uzun s\u00fcre ya\u015fayabilir. &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4391,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[102,3,49,115,83],"tags":[125],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4390"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4390"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4390\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4403,"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4390\/revisions\/4403"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4391"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4390"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4390"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4390"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}