{"id":4178,"date":"2018-08-03T18:16:37","date_gmt":"2018-08-03T15:16:37","guid":{"rendered":"http:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/?p=4178"},"modified":"2019-10-05T02:08:49","modified_gmt":"2019-10-04T23:08:49","slug":"ellinci-yilinda-sehir-hakki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/?p=4178","title":{"rendered":"Ellinci y\u0131l\u0131nda \u015fehir hakk\u0131"},"content":{"rendered":"

Ellinci y\u0131l\u0131nda \u015fehir hakk\u0131 \u2013 Andy Merrifield<\/em><\/h3>\n

Lefebvre\u2019nin b\u00fcy\u00fck \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc, \u015fehir i\u00e7in yeni bir stat\u00fcye dair hayaletvari bir tasavvur-d\u00fc\u015f\u00fcnce olarak, \u015fehir hakk\u0131 ve \u015fehrin hakk\u0131 olarak, demokratik kentsel a\u011f \u00f6r\u00fcnt\u00fclerine ait bir irade, siyasetin \u00f6z\u00fcn\u00fc ve ulus devletin rol\u00fcn\u00fc sorgulayan konfederasyon meclislerinin dayan\u0131\u015fmas\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u201cYirmi birinci y\u00fczy\u0131l\u0131n citadin(e)<\/em>\u201di olan kent sakini ne ifade eder? \u00d6n\u00fcm\u00fczde duran zorlu y\u0131llardaki ilerici m\u00fccadelelerin kafas\u0131n\u0131 i\u015fte bu sorulara d\u00f6n\u00fck a\u00e7\u0131k fikirli yan\u0131tlar kurcalayacakt\u0131r…<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Henri Lefebvre\u2019nin daha kat\u0131l\u0131mc\u0131 ve demokratik bir \u015fehir ya\u015fam\u0131 i\u00e7in \u201c\u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve talebi\u201d olan \u015eehir Hakk\u0131<\/em>\u2019n\u0131n ellinci y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc, onu hem kutlamak hem de anmak i\u00e7in bir vesile oldu.<\/p>\n

Lefebvre, Marx\u2019\u0131n Kapital<\/em>\u2019inin y\u00fcz\u00fcnc\u00fc y\u0131l\u0131 olan 1967\u2019de \u015fehir hakk\u0131n\u0131 ilan etti. \u0130smiyle m\u00fcsemma bir \u201c\u015f\u00f6valyevari niyet\u201d ile, \u015fehir hakk\u0131n\u0131 kendi kaderlerini \u015fekillendirmeye \u00e7al\u0131\u015fan insanlar\u0131n bir ifadesi olarak g\u00f6rd\u00fc. Kat\u0131l\u0131m\u0131n kent ya\u015fam\u0131n\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etti; ayn\u0131 zamanda da potansiyel olarak aktif bir vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131. Varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015fehirleri do\u011furdu\u011funu ve yoklu\u011fununsa \u00e7o\u011fu zaman bir \u015fehrin \u00f6l\u00fcm\u00fcne i\u015faret etti\u011fini.<\/p>\n

1901\u2019de do\u011fan ve her zaman b\u00fcy\u00fck bir demokrat olan Lefebvre, 1930\u2019larda S\u00fcrrealist \u015fairlerle \u015farap i\u00e7ti, 1940\u2019larda Direni\u015f hareketi ile birlikte sava\u015ft\u0131, 1950\u2019lerde Paris\u2019te taksi \u015fof\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc yapt\u0131. 1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda \u00e7e\u015fitli Frans\u0131z \u00fcniversitelerinde sosyoloji ve felsefe dersleri verdi. Orada Guy Debord ve Sit\u00fcasyonistlerle arkada\u015fl\u0131k kurdu. \u20181968\u2019 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n entelekt\u00fcel fikir babalar\u0131ndan biriydi. Altm\u0131\u015f bir kitap yazan Lefebvre, Fransa\u2019ya b\u00fct\u00fcn bir Hegel Marksizmi getirdi ve \u015fehircilik, g\u00fcndelik hayat, edebiyat ve mek\u00e2n hakk\u0131nda \u00e7ok\u00e7a yazd\u0131. \u0130lk d\u00fczenli akademik i\u015fini 1966\u2019da, altm\u0131\u015f be\u015f ya\u015f\u0131ndayken ald\u0131! 1973\u2019te, Asya, Latin Amerika ve onu hem b\u00fcy\u00fcleyen hem de deh\u015fete d\u00fc\u015f\u00fcren Los Angeles\u2019taki kentle\u015fmenin gelece\u011fini idrak etmek, yazmak ve konu\u015fmak amac\u0131yla d\u00fcnya turuna \u00e7\u0131kmak i\u00e7in \u201cemekli oldu\u201d.<\/p>\n

Lefebvre\u2019in \u201c\u015fehir hakk\u0131\u201d<\/h4>\n

Lefebvre s\u0131n\u0131rlar\u0131n adam\u0131yd\u0131. Onun \u015fehir hakk\u0131, \u00e7eperden tasavvur edilmi\u015f bir idealdir. D\u0131\u015flanm\u0131\u015flar\u0131, i\u00e7eri girmeleri i\u00e7in g\u00fc\u00e7lendirmeyi ama\u00e7lar.<\/p>\n

\u015eehir hakk\u0131 bulan\u0131k t\u00fcrden bir insan hakk\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnebilir, ama \u00e7ok somuttur. \u015eehri kendi \u015fehrinmi\u015f\u00e7esine ya\u015fama, \u015fehir i\u00e7in<\/em> ya\u015fama, orada mutlu olma hakk\u0131 demektir. Uygun fiyatl\u0131 konut, \u00e7ocuklar i\u00e7in uygun bir okul, eri\u015filebilir hizmetler, g\u00fcvenilir toplu ta\u015f\u0131ma hakk\u0131d\u0131r. Kent ufkunuzu istedi\u011finiz kadar geni\u015fletme ya da daraltma hakk\u0131d\u0131r. Bu, mahalleye, soka\u011f\u0131n\u0131za ve binan\u0131za ba\u011fl\u0131l\u0131k anlam\u0131na gelebilir, ayn\u0131 zamanda da bunlar\u0131n \u00f6tesine uzanan \u015feylere.<\/p>\n

Kent bir b\u00fct\u00fcn olarak sizin olmal\u0131, yerle\u015fece\u011finiz, ke\u015ffedece\u011finiz, sahiplenece\u011finiz, payda\u015f\u0131 gibi hissedece\u011finiz<\/em>, isteyece\u011finiz bir yer olmal\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla kat\u0131l\u0131m, muhakkak her ak\u015fam siyasetle me\u015fgul olmak, kap\u0131 kap\u0131 gezmek ve toplant\u0131lara gitmek anlam\u0131na gelmez sadece; ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde, kentsel alana ait olma duygusu, refah\u0131 i\u00e7in s\u00f6z sahibi olma anlam\u0131na da gelebilir. \u015eehrin meselelerine yabanc\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z, kolektif ve ortak bir ama\u00e7 duygusu hissetti\u011finiz anlam\u0131na gelir.<\/p>\n

1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda Lefebvre, \u015fehir hakk\u0131n\u0131 \u201cmerkezilik hakk\u0131\u201d ile ili\u015fkilendirdi. O zamanlar, \u015fehir merkezinin i\u015fgali i\u00e7in co\u011frafi bir hakk\u0131 kastetmi\u015fti, s\u0131radan kent sakinleri i\u00e7in pahal\u0131 olan, mutenala\u015ft\u0131r\u0131lan ve turistik bir g\u00f6steriye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen (Paris\u2019teki gibi) bir \u015fehir. Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019ndeyse, kar\u015f\u0131t d\u00fczen hakimdi: merkez terk ediliyordu. Daha zengin beyaz n\u00fcfus, geli\u015fmekte olan banliy\u00f6lerin lehine \u015fehir i\u00e7lerine ka\u00e7\u0131yordu; kent merkezinin lime lime edilmi\u015f par\u00e7alar\u0131, \u00e7o\u011funlukla en fazla \u00f6tekile\u015ftirilen, co\u011frafi olarak en fazla hareketsiz b\u0131rak\u0131lanlard\u0131. ABD\u2019dekinin merkeziyet hakk\u0131, 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda yoksul insanlar\u0131 d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmaya zorlayarak \u015fehir i\u00e7lerini ekonomik olarak s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftiren \u015eehre-D\u00f6n\u00fc\u015f hareketi ba\u015flay\u0131ncaya dek pek bir anlam ifade etmedi.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u201cmerkezilik hakk\u0131\u201d<\/h4>\n

Bug\u00fcn e\u011fer \u201cmerkezilik hakk\u0131\u201dn\u0131 yarat\u0131c\u0131 bir \u015fekilde yeni bir \u00e7er\u00e7eveye oturtacak olsayd\u0131k, onu varolu\u015fsal<\/em> ve politik<\/em> bir hak olarak de\u011fil, co\u011frafi bir hak olarak g\u00f6r\u00fcrd\u00fck. Merkezilik hakk\u0131, kendinizi, kendi hayat\u0131n\u0131z\u0131n ve kendi geli\u015fim s\u00fcrecinizin merkezi haline getirme arzusunu ifade eder. Bu, mahallemizi ya\u015fanabilir bir mahalle haline getirme arzusu kadar basit olabilir. E\u011fer bu mahalle kentin \u00e7eperlerindeyse, merkezilik hakk\u0131 \u00e7eperin Varl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131n merkezi olmas\u0131 gerekti\u011fi anlam\u0131na gelir.<\/p>\n

Ne olursa olsun, d\u00fcnyan\u0131n kentsel n\u00fcfusunun b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 i\u00e7in gelecek, merkezin kavramlar\u0131n\u0131n \u00f6tesinde yatmaktad\u0131r. Gelecek merkezsiz, en az\u0131ndan a\u00e7\u0131k\u00e7a tan\u0131mlanm\u0131\u015f bir co\u011frafi merkezi olmaks\u0131z\u0131n yay\u0131lan bir \u015fehircilik taraf\u0131ndan olu\u015fturulmu\u015ftur. \u015eehir hakk\u0131; yerinizden k\u0131p\u0131rdamama, oldu\u011funuz yerde ya\u015fama, oldu\u011funuz yerde ya\u015famaya g\u00fcc\u00fcn\u00fcz\u00fcn yetmesi, \u015fehri kendinize ait hale getirebilme hakk\u0131d\u0131r. Nerede olmak istiyorsan\u0131z, nereye ev demek istiyorsan\u0131z oraya yerle\u015fmek, d\u0131\u015f d\u00fcnya size ihanet etti\u011finde konfor kayna\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in sava\u015fmak sizin hakk\u0131n\u0131zd\u0131r.<\/p>\n

Profesyonel kurumlar\u0131n kat\u0131l\u0131mc\u0131 bir kent ya\u015fam\u0131na d\u00fc\u015fman oldu\u011fu 1980\u2019lerde Lefebvre, hi\u00e7bir zaman olmad\u0131\u011f\u0131 kadar sertti. Yeni bir devlet modeli kendisini dayat\u0131yor, yak\u0131nda emri alt\u0131ndaki belediyeleri de kapsayacak, diyordu Lefebvre. Bu yeni devlet modelinin ger\u00e7ek derinli\u011fini ve geni\u015fli\u011fini hayal bile edemezdi ya da 1991\u2019deki \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc izleyen 20 y\u0131l i\u00e7in deposunda neler saklad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahmin dahi edemezdi. Fakat \u00f6nsezileri g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc: profesyonel \u201cdemokrasi\u201d, y\u00f6netim ve tahakk\u00fcm geleneklerini yeniden \u00fcretmektedir. Vatanda\u015flar\u0131n resmi haklar\u0131 ve bu haklar\u0131 kullanma kapsam\u0131n\u0131n azalt\u0131lmaya devam edildi\u011fini s\u00f6ylemek abart\u0131l\u0131 olmaz. Lefebvre, yeni bir yurtta\u015fl\u0131k ve aidiyet vizyonunun gerekli oldu\u011funu s\u00f6yledi. 1989\u2019da Le monde diplomatique<\/em>\u2018de yay\u0131mlanan, \u201cQuand la ville se perd dans one m\u00e9tamorphose plan\u00e9taire<\/em>\u201d [\u015eehir K\u00fcresel Bir D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u0130\u00e7inde Kayboldu\u011funda] isimli veda yaz\u0131s\u0131nda, \u201c\u015fehir hakk\u0131n\u0131n devrimci bir vatanda\u015fl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131ndan daha az\u0131n\u0131 ifade etmedi\u011fini\u201d iddia etti.<\/p>\n

***<\/p>\n

\"gezi-forum\"<\/a><\/p>\n

\u201cKentin gezegenle\u015fmesi\u201d<\/h4>\n

Kentle\u015fme \u201cdevrimci\u201d bir s\u00fcre\u00e7ti ve halen de \u00f6yledir. Gel g\u00f6r ki bug\u00fcnk\u00fc \u015fehirde muhtelif y\u00f6netici s\u0131n\u0131flar egemen \u201cdevrimci\u201d rol\u00fcn\u00fc oynuyorlar. Topra\u011f\u0131 s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirip metala\u015ft\u0131ran \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerini ellerinde toplamak i\u00e7in harekete ge\u00e7iyorlar. \u00dcstelik hem insanlara hem de do\u011faya bir fiyat bi\u00e7ilmesinde \u00f6nemli bir rol oynuyorlar. Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn derinliklerine inip do\u011fadan sondajla k\u00e2r \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 gibi, g\u00fcndelik hayat\u0131n farkl\u0131 y\u00f6nlerini ve kamusal hayat\u0131n tamam\u0131n\u0131 oyup buradan bir de\u011fer \u00e7\u0131kararak ayn\u0131s\u0131n\u0131 insan do\u011fas\u0131na da yap\u0131yorlar.<\/p>\n

Lefebvre kentle\u015fmenin her yerde olaca\u011f\u0131n\u0131, bu tu\u011flalar\u0131n ve har\u00e7lar\u0131n, \u00a0otobanlar\u0131n ve yollar\u0131n d\u00fcnyaya hakim olaca\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7 hayal etmemi\u015fti. \u201cGezegen \u00e7ap\u0131nda kentle\u015fme\u201d fikrini \u00f6nerdi\u011finde, ye\u015fil d\u00fcnyan\u0131n griye d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fini tasavvur edememi\u015fti. Marx\u2019\u0131n Kapital<\/em>\u2019ini anarken ifade etti\u011fi gibi, daha ziyade, kendisini end\u00fcstriyel ya da tar\u0131msal bir \u00fcretim modelinden \u00e7ok fiili bir mek\u00e2n \u00fcretimi modeli olarak tan\u0131mlayan sava\u015f-sonras\u0131 kapitalizmine \u00f6zg\u00fc bir bi\u00e7ime ait \u00e7emberin daralmas\u0131 konusunda uyar\u0131yordu.<\/p>\n

Bu sistem; gezegen \u00e7ap\u0131nda bir co\u011frafyay\u0131, insanlar\u0131 ve mek\u00e2nlar\u0131; sermaye birikimi stratejileri olarak kullanarak ve suiistimal ederek, bir meta, salt bir finansal varl\u0131k olarak \u00fcretir. S\u00fcre\u00e7, onun i\u015fleyi\u015fine dahil olan herkesi k\u00f6reltir. Kentsel toplum, ilelebet mahvedebilecek mek\u00e2nsal \u00f6\u011felerin ilerici \u00fcretimine<\/em>indirgenmi\u015ftir.<\/p>\n

Lefebvre\u2019nin gezegen \u00e7ap\u0131nda kentle\u015fmeye en a\u00e7\u0131k referans\u0131, \u00f6l\u00fcm\u00fcnden iki y\u0131l \u00f6nce, Le monde diplomatique <\/em>makalesinde yer ald\u0131. Bu makalede tehlikenin, yani \u201ckentin gezegenle\u015fmesi\u201d (\u201cla plan\u00e9tarisation de l\u2019urbain\u201d) tehlikesinin sinsice bize yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Bununla gezegenin kentle\u015fmesinden bahsetmemesine ra\u011fmen s\u00f6yledi\u011fi oldu. Halbuki o kentin, gezegenin sundu\u011fu her \u015feyi, topra\u011f\u0131 ve zenginli\u011fini, sermayesi ve g\u00fcc\u00fcn\u00fc, k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve insanlar\u0131n\u0131 emen bir girdap haline gelmesini kastetmi\u015fti.<\/p>\n

 <\/p>\n

Kentin \u201ctortu\u201d \u00f6\u011feleri<\/h4>\n

Kent makinesinin bu faal devinimi her \u015feyi istikrars\u0131zla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Enerji veren ve toplayan bir g\u00fc\u00e7, Lefebvre\u2019nin \u201ctortu\u201d dedi\u011fi \u015feyi \u00fcreten bir s\u00fcre\u00e7tir. Kentsel uzam geni\u015fledik\u00e7e, bir taraftan i\u015fe yarar ve kullan\u0131\u015fl\u0131 olmayan insanlar\u0131 kovarken, kendisini de durmaks\u0131z\u0131n d\u0131\u015far\u0131, k\u0131rsal b\u00f6lgelere iter.<\/p>\n

Lefebvre\u2019nin g\u00f6zlemledi\u011fi gibi, her b\u00fcy\u00fck sistem \u00e7i\u011fnenip t\u00fck\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f bir tortu b\u0131rak\u0131r. Her b\u00fct\u00fcn geride bir kal\u0131nt\u0131 b\u0131rak\u0131r. Bu, \u015eehir Hakk\u0131<\/em>\u2019ndan birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce yay\u0131mlanm\u0131\u015f, Metafelsefe<\/em>\u2019ye en zor eklemlenen, Lefebvre taraf\u0131ndan geleneksel felsefeden s\u00f6k\u00fcl\u00fcp \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f bir fikirdir.<\/p>\n

Lefebvre Metafelsefe\u2019<\/em>de, k\u00fcresel kapitalizm gibi b\u00fct\u00fcnl\u00fcklerin daima s\u0131z\u0131nt\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, hem yap\u0131land\u0131rma hem de yeniden yap\u0131land\u0131rmada i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilere sahip oldu\u011funu ileri s\u00fcrd\u00fc. B\u00fct\u00fcnl\u00fck hi\u00e7bir zaman b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc olamaz; her zaman bir \u201ctortu \u00f6\u011fe\u201d, kendi \u00d6teki<\/em>\u2019sini salg\u0131lar ve uzakla\u015ft\u0131r\u0131r. Her zaman, hi\u00e7bir b\u00fct\u00fcne uygun olmayan, uymak istemeyen, i\u00e7eri girmesine izin verilmeyen insanlar olacakt\u0131r. Onlar b\u00fct\u00fcn \u00f6l\u00e7\u00fcmler tamamland\u0131ktan sonra arta kalanlard\u0131r. Onlar felsefi kavram-olmayan-kavramlard\u0131r, tortular\u0131n tasdik edilmesidir.<\/p>\n

Tortular merkezde yerle\u015fik olsalar dahi, \u00e7eperi i\u00e7lerinde hisseden insanlard\u0131r. Tortular \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fcnyas\u0131nda mevcuttur: g\u00fcvencesiz ve k\u00fc\u00e7\u00fclme nedeniyle i\u015ften \u00e7\u0131kart\u0131lan i\u015f\u00e7iler, kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 i\u015f\u00e7iler ve ge\u00e7ici s\u00f6zle\u015fmeli g\u00fcvencesiz i\u015f\u00e7iler, ikinci dereceden hizmet sekt\u00f6r\u00fc ve tar\u0131m i\u015f\u00e7ileri. Tortular devaml\u0131l\u0131ktan yoksun, maa\u015flar\u0131 ve g\u00fcvenceleri olmayan, yan haklar\u0131 ve emekli ayl\u0131\u011f\u0131 olmayan i\u015f\u00e7ilerdir. Onlar \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n gelece\u011finde ger\u00e7ek bir pay sahibi olmayan i\u015f\u00e7ilerdir.<\/p>\n

Tortular reddedilmi\u015f ve azarlanm\u0131\u015f, nerede ba\u015f\u0131bo\u015f dola\u015f\u0131rsa fi\u015flenmi\u015f ve g\u00f6zetim alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f g\u00f6\u00e7menlerdir. Topraklar\u0131n\u0131 terk etmeye zorlanm\u0131\u015f, gayri resmi emlak piyasalar\u0131 taraf\u0131ndan ve sert tahliyelerle konutlar\u0131ndan at\u0131lm\u0131\u015f, evleri ele ge\u00e7irilmi\u015f, ya\u015fam alanlar\u0131 co\u011frafi ve ekonomik a\u00e7\u0131dan y\u0131k\u0131m\u0131n e\u015fi\u011finde olanlard\u0131r. Tortular, k\u0131rsal kesimden oldu\u011fu kadar \u015fehirden de gelirler ve \u00e7o\u011fu zaman ne geleneksel \u015fehirde ne de geleneksel k\u0131rsalda olan, ikisinin aras\u0131nda bir yerlerde toplan\u0131rlar. Ben buray\u0131 k\u00fcresel banliy\u00f6ler<\/em> aras\u0131nda bir yer olarak adland\u0131r\u0131yorum. Yani hem kelimenin tam anlam\u0131yla hem de mecazi olarak, somut ve potansiyel bir mek\u00e2n, politik bir kar\u015f\u0131la\u015fma alan\u0131, hen\u00fcz g\u00f6z\u00fcm\u00fcze ili\u015fmemi\u015f bir yer olarak.<\/p>\n

Tortular NINJA (No Income, No Job, No Asset<\/em> \u2013 Gelir Yok, \u0130\u015f Yok, Mal M\u00fclk Yok) soyundand\u0131r. Troyka kemer s\u0131kma giri\u015fimlerinin zulm\u00fcn\u00fc en ser\"12-gezikutuphane_nar\"t bi\u00e7imde hisseden Yunanlar. Frans\u0131z banliy\u00f6lerinde yerlerinden edilmi\u015f Arap ve Afrikal\u0131 gen\u00e7ler. \u201cAcil Durum Y\u00f6neticileri\u201dne minnettar Detroitliler. \u0130srail tanklar\u0131na ta\u015f atan Filistinliler. Kuzey Suriye\u2019deki Rojava K\u00fcrtleri. \u0130spanya sokaklar\u0131ndaki Indignados<\/em>. Toplu ta\u015f\u0131ma zamlar\u0131n\u0131 protesto eden \u201cHaziran G\u00fcnleri\u201d Brezilyal\u0131lar\u0131. \u0130stanbul Gezi Park\u0131\u2019ndaki i\u015fgalciler. Hong Kong\u2019un \u0130\u015fgal Merkezindeki \u015femsiye \u00e7ocuklar. Paris\u2019in Place de la R\u00e9publique\u2019ini belirleyen Nuitards<\/em>. Liste uzad\u0131k\u00e7a uzar.<\/p>\n

Meta-felsefenin <\/em>ruhu, \u015eehir Hakk\u0131<\/em>\u2019nda geli\u015fir. Lefebvre burada, politik zorunlulu\u011fun \u201cdevrimci bir vatanda\u015fl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131\u201dn\u0131 form\u00fcle etmeye \u00e7al\u0131\u015fmak oldu\u011funu ileri s\u00fcrmektedir. Asl\u0131nda en ba\u015f\u0131ndan beri \u201c\u015fehir hakk\u0131\u201d ile demek istedi\u011finin bu oldu\u011funu s\u00f6yler. Ve bu onun bize miras b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131, \u00a050 y\u0131l boyunca rehberlik etmeye devam eden bir teoridir. Bug\u00fcn\u00fcn \u015fehir hakk\u0131, kolektif bir kent ya\u015fam\u0131 hakk\u0131n\u0131, \u015fimdiye kadar mahrum b\u0131rak\u0131ld\u0131klar\u0131 bir kent toplumu hakk\u0131n\u0131 ilk kez isteyen ya da bu hakk\u0131n\u0131 geri isteyenler,\u00a0 kovulanlar \u2013tortular\u2013 ile ilgilidir.<\/p>\n

***<\/p>\n

Yeni bir norm: \u201cg\u00f6lge vatanda\u015fl\u0131k\u201d<\/h4>\n

Bu bi\u00e7imde, vatanda\u015fl\u0131k bir pasaportun \u00f6tesinde, herhangi bir resmi belgenin \u00f6tesinde yer al\u0131r. Burjuva ulus devletinin herhangi bir kurumu taraf\u0131ndan verilmi\u015f yasal bir hakk\u0131 ifade etmez. Hatta devrimci vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n bir hak olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bile s\u00f6yleyebiliriz: u\u011fruna m\u00fccadele etmek, kazanmak, yeniden fakat de\u011fi\u015fik bir bi\u00e7imde yaratmak gerekir. <\/em>Bahsetti\u011fimiz \u015fey, bayraks\u0131z, vatans\u0131z, s\u0131n\u0131rlar\u0131 olmayan bir vatanda\u015fl\u0131kt\u0131r. Gelinen noktada bunu sadece \u201cg\u00f6lge vatanda\u015fl\u0131k\u201d olarak nitelendirebilirim, hayaletimsi bir \u015fey.\"12-gezikutuphane_nar\"<\/p>\n

Bug\u00fcn\u00fcn g\u00f6lge vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131, \u00d6teki\u2019ye, g\u00f6lge y\u00f6netici s\u0131n\u0131fa, profesyonel demokrasinin iplerini elinde tutan sorumsuz vekillere korku verir. G\u00f6lge vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n pasaport ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olmak, di\u011fer haklar\u0131ndan mahrum edilmi\u015f vatanda\u015flarla gizli ya da gizil bir dayan\u0131\u015fmay\u0131 d\u0131\u015fa vurmakt\u0131r.<\/p>\n

G\u00f6lge vatanda\u015fl\u0131k art\u0131k yeni normdur, yeni k\u00fcresel toplumsal konumun \u00f6nceden tan\u0131mlanm\u0131\u015f halidir. Dolay\u0131s\u0131yla tortular sadece \u015fehrin salg\u0131s\u0131 de\u011fil, bizzat \u015fehrin \u00f6z\u00fcd\u00fcrler. Vatanda\u015fl\u0131k kavram\u0131 i\u00e7in, hen\u00fcz egemen olmam\u0131\u015f yeni bir vatanda\u015fl\u0131k i\u00e7in daha da b\u00fcy\u00fck bir toplumsal uzam yarat\u0131larak, bir\u00e7ok insan ufku geni\u015fletilmi\u015f s\u0131n\u0131rlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131na itilmi\u015ftir. Bu gezegensel kentle\u015fmenin neyle ilgili oldu\u011fu ve neyle ilgili olmas\u0131 gerekti\u011fini ifade eder.<\/p>\n

Bug\u00fcn\u00fcn \u201c\u015fehir hakk\u0131\u201d m\u00fccadelesi<\/h4>\n

D\u00fcnyay\u0131 gezegensel kentle\u015fmenin g\u00f6z\u00fcnden g\u00f6rmenin elbette baz\u0131 ilerici avantajlar\u0131 vard\u0131r. Her \u015feyden \u00f6nce, farkl\u0131l\u0131ktan ziyade m\u00fc\u015fterekli\u011fi<\/em>, birbirinden farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcnen, farkl\u0131 konu\u015fan, birbirlerini tan\u0131mayan ama asl\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerinden \u00e7ok daha fazla ortak noktaya sahip olan insanlar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir gezegeni vurgulayan bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu ortak deneyim, dezavantaj ve umutsuzlu\u011fun, ac\u0131 \u00e7ekmenin ve belki de umudun durmaks\u0131z\u0131n b\u00fcy\u00fcyen bir kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Nadiren kabullenilmi\u015f olsa bile aralar\u0131nda bir yak\u0131nl\u0131k vard\u0131r. \u015eehir hakk\u0131 bize bu yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n nas\u0131l fark edilece\u011fi, bu yak\u0131nl\u0131\u011fa nas\u0131l arac\u0131l\u0131k edildi\u011fi, yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n nas\u0131l y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve gezegeni alt\u00fcst eden ve el birli\u011fiyle herkesi bir kaosun i\u00e7ine atan g\u00fc\u00e7lerce nas\u0131l alt\u00fcst edildi\u011fini anlamak i\u00e7in yard\u0131mc\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \u015eehir hakk\u0131 bize, yeni \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imleri, milliyet\u00e7i b\u00f6l\u00fcnmeyi boydan boya a\u015fan yeni kurumlar yaratmam\u0131z konusunda yard\u0131mc\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \u00d6tekilerin kimliklerini bast\u0131rmadan yeni bir kimlik hissi beslemelerini sa\u011flayacak daha \u201cmisafirperver\u201d bir vatanda\u015fl\u0131k bi\u00e7imini nas\u0131l ke\u015ffedebiliriz? \u0130nsanlar, tortular, kent toplumu ile ili\u015fkilerini nas\u0131l ifade edebilir ve nas\u0131l kendileri olabilirler?<\/p>\n

Ger\u00e7ek bir kentsel yeniden-vatanda\u015fl\u0131k hakk\u0131n\u0131 yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnebilir miyiz? \u015eehir, ezilenleri ve muhalifleri koruyan ve \u201caram\u0131zdaki yabanc\u0131 ve g\u00f6\u00e7men\u201de s\u0131\u011f\u0131nma hakk\u0131 sunan demokratik bir uzam haline gelebilir mi? Ulus devleti a\u015fan yeni bir kozmopolitizm bi\u00e7imi, yeni bir kentsel dayan\u0131\u015fma tan\u0131mlayabilir miyiz?<\/p>\n

\"page_gezi-parki-direnisinde-biber-gazindan-8-kopek-63-kedi-1028-kus-oldu_471507615\"<\/a><\/p>\n

Belki de \u015fu anda, demokrasi ihaleyle sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015fken ihtiya\u00e7 duyulan, yeni vatanda\u015f\u0131n agoras\u0131 \u2013 g\u00f6lge vatanda\u015f\u0131n agoras\u0131, hayalet toplumun sa\u011flam vatanda\u015flar, devrimci vatanda\u015flar olu\u015fturabilece\u011fi bir yerdir. T\u0131pk\u0131 ge\u00e7mi\u015fin agoras\u0131 gibi, trajik drama i\u00e7in bir sahne, g\u00f6lge vatanda\u015f\u0131n ar\u0131nmas\u0131n\u0131 sahneleyebilece\u011fi bir yer. G\u00f6lge vatanda\u015flar\u0131n epik tiyatroyla me\u015fgul olabildikleri, \u00e7eki\u015fip tart\u0131\u015fabilecekleri, demokratik eksikliklerini analiz edip d\u00fczeltebilecekleri bir forum.<\/p>\n

Lefebvre\u2019nin b\u00fcy\u00fck \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc, \u015fehir i\u00e7in yeni bir stat\u00fcye dair hayaletvari bir tasavvur-d\u00fc\u015f\u00fcnce olarak, \u015fehir hakk\u0131 ve \u015fehrin hakk\u0131 olarak, demokratik kentsel a\u011f \u00f6r\u00fcnt\u00fclerine ait bir irade, siyasetin \u00f6z\u00fcn\u00fc ve ulus devletin rol\u00fcn\u00fc sorgulayan konfederasyon meclislerinin dayan\u0131\u015fmas\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u201cYirmi birinci y\u00fczy\u0131l\u0131n citadin(e)<\/em>\u201di olan kent sakini ne ifade eder? \u00d6n\u00fcm\u00fczde duran zorlu y\u0131llardaki ilerici m\u00fccadelelerin kafas\u0131n\u0131 i\u015fte bu sorulara d\u00f6n\u00fck a\u00e7\u0131k fikirli yan\u0131tlar kurcalayacakt\u0131r.<\/p>\n

[Versobooks.com\u2019daki \u0130ngilizce orijinali<\/a>nden Gamze Boztepe taraf\u0131ndan Sendika.Org i\u00e7in \u00e7evrilmi\u015ftir. http:\/\/sendika62.org\/2018\/02\/ellinci-yilinda-sehir-hakki-andy-merrifield-474229\/<\/a>]<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ellinci y\u0131l\u0131nda \u015fehir hakk\u0131 \u2013 Andy Merrifield Lefebvre\u2019nin b\u00fcy\u00fck \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc, \u015fehir i\u00e7in yeni bir stat\u00fcye dair hayaletvari bir tasavvur-d\u00fc\u015f\u00fcnce olarak, \u015fehir hakk\u0131 ve \u015fehrin hakk\u0131 olarak, demokratik kentsel a\u011f \u00f6r\u00fcnt\u00fclerine ait bir irade, siyasetin \u00f6z\u00fcn\u00fc ve ulus devletin rol\u00fcn\u00fc sorgulayan konfederasyon meclislerinin dayan\u0131\u015fmas\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u201cYirmi birinci y\u00fczy\u0131l\u0131n citadin(e)\u201di olan kent sakini ne ifade …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3747,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[102,46,120,1,12,49,83],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4178"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4178"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4178\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4182,"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4178\/revisions\/4182"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3747"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4178"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4178"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4178"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}