{"id":1048,"date":"2015-11-01T04:14:55","date_gmt":"2015-11-01T01:14:55","guid":{"rendered":"http:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/?p=1048"},"modified":"2016-02-09T12:59:02","modified_gmt":"2016-02-09T10:59:02","slug":"neveser","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/?p=1048","title":{"rendered":"Neveser"},"content":{"rendered":"

\u00a0Ziya Osman Saba<\/em><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

\u015eimdi Neveser diyorum ama, onu ilk defa, Feneryolu’na ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir bahar, uzun Kalam\u0131\u015f iskelesine yana\u015fm\u0131\u015f, yolcular\u0131n\u0131 beklerken g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm g\u00fcn, burnuna Arap harfleriyle yaz\u0131lm\u0131\u015f ismini -nev ile eser biraz biti\u015fik mi neydi?- Nevasir diye okumu\u015fum. Okuyabilirdim de; ben o zamanlar ka\u00e7 ya\u015f\u0131ndayd\u0131m, b\u00f6yle bir cariye, bir halay\u0131k, sanki bir \u00c7erkes ismi ta\u015f\u0131yan o ka\u00e7 ya\u015f\u0131ndayd\u0131.<\/span><\/p>\n

\"c9521cf8cd6232cef3ca3e7dfa51d42c-2-310x165\"<\/a>
Neveser<\/figcaption><\/figure>\n

Yenik\u00f6y’deki eni\u015ftemin \u00c7iftehavuzlar’da oturan teyzesinin Yenik\u00f6y’e her misafir geli\u015finde ilk “nas\u0131ls\u0131n\u0131z?”, “iyisiniz in\u015fallah”lardan sonra, sanki bu s\u00f6zlerin devam\u0131 imi\u015f\u00e7esine, “Kalam\u0131\u015f’la m\u0131 geldiniz?” c\u00fcmlesiyle sordu\u011fu ve benim hen\u00fcz g\u00f6rmedi\u011fim i\u00e7in hayal\u00eele\u015ftirdi\u011fim Kalam\u0131\u015f demek buras\u0131, bu, Bo\u011fazi\u00e7i’ne benzemeyen k\u0131y\u0131lar\u0131, i\u00e7inde bal\u0131klar\u0131n oraya buraya gidip geldikleri g\u00f6r\u00fcnen berrak denizi, me\u011fer ne de uzun iskelesiyle \u015fu koy ve “Kalam\u0131\u015f’la m\u0131?” derken herhalde “taht\u0131nda m\u00fcstetir” olarak s\u00f6ylenen vapur da, bu, Bo\u011fazi\u00e7i vapurlar\u0131na benzemeyen, uskurlu de\u011fil de yandan \u00e7arkl\u0131 vapurdu.<\/span><\/p>\n

O g\u00fcn, Neveser’in her yeri, narin teknesinin parlak siyah, kar\u015f\u0131mdaki davlumbaz\u0131n\u0131n g\u00fcne\u015fle p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l yanan bembeyaz boyas\u0131, salonunun, yan kamaras\u0131n\u0131n iki yana intizamla ayr\u0131lm\u0131\u015f eflatun rengi, p\u00fcsk\u00fcll\u00fc perdeleri, g\u00fcvertesinin yeni gerilmi\u015f ak tentesi, al bayra\u011f\u0131, her yeri, her \u015feyi, tamirden yeni \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belli ediyordu. Kanarya sar\u0131s\u0131 bacas\u0131, g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn t\u00fcm mavili\u011fini, k\u0131\u015f\u0131n b\u00fct\u00fcn ya\u011fmurlu, karlar\u0131yla y\u0131kan\u0131p ar\u0131nm\u0131\u015f \u015fu bahar g\u00fcn\u00fcn\u00fc kirletmemek istermi\u015f gibi, -bir g\u00fczellik kar\u015f\u0131s\u0131nda biz nas\u0131l susarsak- duman\u0131n\u0131 tutuyordu. Bembeyaz davlumbaz\u0131n \u00fcst\u00fcne yelpaze \u015feklinde a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f delikler, muntazam \u015fualar\u0131yla oraya oyulmu\u015f bir do\u011fan g\u00fcne\u015f resmiydi de sanki. S\u00fcrme iskeleden ge\u00e7erken, o deliklerden daha iyi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm k\u0131rm\u0131z\u0131 s\u00fcl\u00fc\u011fen boyal\u0131 \u00e7ark\u0131, kay\u0131khanelerdeki gibi serin ve ye\u015fil bir bo\u015fluk i\u00e7inde, hareketsiz bekliyordu. Girdi\u011fim orta salonun tavan\u0131nda, yald\u0131zl\u0131 s\u00fcslerinde, p\u00fcsk\u00fcll\u00fc perdelerinde, ge\u00e7mi\u015f bir devri hat\u0131rlatan o eski zaman zarafeti vard\u0131. Yeni vapurlar\u0131nki gibi \u00e7ifter \u00e7ifter kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 de\u011fil de b\u00fct\u00fcn salonu \u00e7epe\u00e7evre dolanan, ayr\u0131ca ortada da bir k\u0131s\u0131m bulunan, \u00fczerlerine tertemiz k\u0131l\u0131f ge\u00e7irilmi\u015f kerevetimsi oturma yerlerinin en diptekine iyice g\u00f6m\u00fclerek oturdu\u011fum zaman, \u00e7ok iyi hat\u0131rl\u0131yorum, ayaklar\u0131m yere de\u011fmemi\u015fti.<\/span>
\nO \u015fimdiki vapurlar gibi, iskelelere ate\u015f al\u0131rcas\u0131na yana\u015f\u0131p kalkm\u0131yor, hareket saatinden daha evvel gelip, i\u00e7indekileri \u0130stanbul’a indirmek hizmetini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fu sahile serpi\u015ftirilmi\u015f k\u00f6\u015fklerden \u00e7\u0131kacak yolcular\u0131n\u0131, o g\u00fcn bir i\u015f bahanesiyle veya havay\u0131 g\u00fczel g\u00f6r\u00fcp \u015fehre inmeye niyetlenmi\u015f olanlar\u0131 sanki evvelden bilip bir bir bekliyor, kimseyi ko\u015fturmuyor, kimseye vapur ka\u00e7\u0131rtm\u0131yordu. O, \u015fimdiki gibi, etrafa tela\u015f veren zil sesiyle de\u011fil, yolcular\u0131n arkas\u0131 kesildikten sonra, iskele memurunun d\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6tt\u00fcrmesi, \u00e7\u0131mac\u0131n\u0131n s\u00fcrme iskeleyi geri al\u0131p halat\u0131 geri vermesi, kaptan k\u00f6pr\u00fcs\u00fc \u00fczerine kondurulmu\u015f o bir \u00e7ift kameriyenin birinden tatl\u0131 bir \u00e7\u0131ng<\/span><\/p>\n

\"6266_1\"\u0131rak sesi halinde gelecek emirle nihayet \u00e7arklar\u0131n sulara \u015f\u00f6yle bir dal\u0131p \u00e7\u0131kmas\u0131, yemye\u015fil sulara bir daha dal\u0131p \u00e7\u0131kmas\u0131yla, sanki her \u015fey kendi marifetlerini g\u00f6stermek istermi\u015f, \u00e7arkla sulara \u00f6yle dal\u0131p \u00e7\u0131kmak, d\u00fcmen \u00f6yle eda ile k\u0131vr\u0131lmak ve o ince burnu sedef rengi k\u00f6p\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc has\u0131l etmek istermi\u015f gibi, harekete ge\u00e7iyor, art\u0131k vazifelerin bitirmi\u015f, d\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6tt\u00fcr\u00fcp cebine koymu\u015f iskele memurunun, s\u00fcrme iskelesini yine geri alm\u0131\u015f \u00e7\u0131mac\u0131n\u0131n selametleyici bak\u0131\u015flar\u0131 alt\u0131nda iskeleden ayr\u0131l\u0131yor, Moda’ya do\u011fru \u00f6yle sessiz s\u00fcz\u00fcl\u00fcyordu. Moda’dan binen \u0130ngilizleri de ald\u0131ktan sonra, kah bir sisli sabah i\u00e7indeki, kah tek bulutsuz, \u00e7ividi bir g\u00f6k alt\u0131ndaki \u0130stanbul’u bir an evvel g\u00f6z \u00f6n\u00fcne sermek ister gibi, a\u011fa\u00e7lar\u0131 sanki denizi seyretmek \u00fczere e\u011filmi\u015f Moda burnunu d\u00f6n\u00fcyor, tenha bir sayfiye iskelesinden, yar\u0131 y\u0131k\u0131k surlar\u0131 h(l( ayakta bir tarih \u015fehri kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131veriyordu. Ak\u015fam d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz zamansa, o burnunu b\u00fct\u00fcn g\u00fcn denizi seyretmekten b\u0131kmam\u0131\u015f, denize daha da doyamam\u0131\u015f bulundu\u011fumuz a\u011fa\u00e7lar\u0131 alt\u0131nda \u015fimdi dola\u015fanlar, \u00e7iftler, dad\u0131lar\u0131yla \u00e7ocuklar oluyor, onlar bizi biz onlar\u0131 seyrediyorduk.<\/p>\n

Bense Neveser’le \u0130stanbul’a her inip d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmde onun her yerinin, her k\u00f6\u015fesinin zevkine ayr\u0131 ayr\u0131 var\u0131yordum. Bir sabah, beyaz ya\u011fl\u0131boya tavan\u0131nda g\u00fcne\u015f vurmu\u015f bir deniz par\u00e7as\u0131n\u0131 titrer, \u00fcrperir buldu\u011fum salonunu b\u0131rakam\u0131yor, orada, \u00e7ocuklu\u011fumun yal\u0131 tavanlar\u0131n\u0131 anarak, ye\u015fil sularla y\u0131kanan lomboz camlar\u0131nda bir akvaryum hayal ederek hep tenha bir serinlikte seyahat ediyor, bir ba\u015fka sabah, orta salonun mustatille\u015fmi\u015f, perdeli bir penceresi \u00f6n\u00fcnde, -uskursuz pupam\u0131z denizde hi\u00e7 sars\u0131lmaz s\u00fcz\u00fcl\u00fcrken- a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131 yolcular\u0131n konu\u015fmalar\u0131na kulak misafiri oluyor, \u00e7o\u011fu zaman, hep yeni y\u0131kanm\u0131\u015f, hep temiz, yine temiz tentelerin g\u00f6lgeledi\u011fi g\u00fcverteye \u00e7\u0131k\u0131yor, bayrak dire\u011fine en yak\u0131n s\u0131ralardan ba\u015flay\u0131p \u00e7arklar\u0131n bembeyaz k\u00f6p\u00fck etti\u011fi sular\u0131n, iki yan\u0131mdan, o k\u00f6p\u00fck f\u0131s\u0131lt\u0131lar\u0131yla kar\u0131\u015f\u0131k ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 dinliyor, orta s\u0131ralarda, bu sefer \u00e7arklar\u0131n denize dal\u0131p \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131, makinenin g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcyle birlikte, istesem, bana bir ninni oluyor, daha u\u00e7ta, birinci mevki g\u00fcvertenin, denizin \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kan bir balkon halinde nihayetlendi\u011fi k\u0131sm\u0131n en \u00f6n s\u0131ras\u0131nda ise, art\u0131k, incecik burnumuzun denize de\u011fivermesiyle sular\u0131n ikiye b\u00f6l\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn doyum olmaz seyrine dal\u0131yordum. Ve b\u00fct\u00fcn Neveser, sular\u0131n yaln\u0131z bir k\u0131sm\u0131n\u0131, burnundan ba\u015flay\u0131p ortas\u0131na, ortadan d\u00fcmene, arkas\u0131nda b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 d\u00fcmen suyuna kadar bir duru mavi dalga, bir beyaz k\u00f6p\u00fck c\u00fcmb\u00fc\u015f\u00fc haline getirip ama yaln\u0131z kendinin be\u011fenip \u00e7izdi\u011fi bir huduttan d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmayarak, fazla fazla o hudut d\u0131\u015f\u0131na k\u00f6p\u00fck damlalar\u0131 serpip \u00f6teleri d\u00fcmd\u00fcz, k\u0131r\u0131\u015f\u0131ks\u0131z b\u0131rakarak Marmara’da yol al\u0131yor, M\u00fch\u00fcrdar’\u0131n k\u00f6\u015fkleri, koca Haydarpa\u015fa gar\u0131, derken Selimiye k\u0131\u015flas\u0131, harem, Salacak s\u0131rtlar\u0131, bayrak dire\u011finin alemi p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l, beyaz K\u0131zkulesi \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7iyordu.<\/span><\/p>\n

Bir sabah Moda burnunu d\u00f6n\u00fcnce eski a\u015finalar\u0131m Hamidiye’yi, Mecidiye’yi, Berk-i Satvet, Peyk-i \u015eevket ile beraber, Cumhuriyet’in ilan\u0131ndan sonra tekrar tamir edilmi\u015f, Haydarpa\u015fa \u00f6nlerine demirlenmi\u015f buluyordum. Ben, \u00e7ocukluk hat\u0131rlar\u0131ma kar\u0131\u015fm\u0131\u015f o kruvaz\u00f6rlerin Birinci D\u00fcnya Harbi s\u0131ralar\u0131nda, Karadeniz’deki bir ak\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc Dolmabah\u00e7e Saray\u0131 \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7erlerken, zaman\u0131n padi\u015fah\u0131n\u0131 kara ya\u011f\u0131z bordalar\u0131ndan birden f\u0131\u015fk\u0131r\u0131vermi\u015f salvolarla selamlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, hepsi deniz merakl\u0131s\u0131 \u0130ngilizlerden kalk\u0131p donanmay\u0131 yak\u0131ndan seyredenler, aralar\u0131nda \u0130ngilizce konu\u015fanlar oluyordu. Bir sabah Moda burnunu d\u00f6n\u00fcnce, \u0130stanbul liman\u0131na dostluk ziyaretleri yapmaya yeni yeni ba\u015flam\u0131\u015f yabanc\u0131 harp gemilerinden biriyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorduk. Bir sabah orta salonun aynalar\u0131nda her zamanki y\u00fcz\u00fcm, ba\u015f\u0131mda bir mektep kasketiyle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, \u015fapka kanunu \u00e7\u0131km\u0131\u015f oluyordu. Aylar ge\u00e7iyor, bir g\u00fcn vapurumun burnuna ad\u0131 -art\u0131k her t\u00fcrl\u00fc yanl\u0131\u015f okumay\u0131 \u00f6nleyerekten- Latin harfleri yaz\u0131yorlar ve yeni NEVESER yine eski nisan sabahlar\u0131na benzer bir nisan sabah\u0131, yine eski haziran \u00f6\u011flelerini and\u0131r\u0131r bir haziran \u00f6\u011flesi, yine eski eyl\u00fcl ak\u015famlar\u0131ndan farks\u0131z durgun bir eyl\u00fcl ak\u015fam\u0131 beni Kalam\u0131\u015f’tan K\u00f6pr\u00fc’ye, K\u00f6pr\u00fc’den Kalam\u0131\u015f’a g\u00f6t\u00fcr\u00fcp getirmekte yine eskisi gibi devam ediyordu. Neveser, kah sevin\u00e7li bir imtihan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn vapuru olmu\u015f, Sarayburnu’nu dolan\u0131p sanki daha \u015fevkle Marmara’ya a\u00e7\u0131l\u0131yor, Neveser kah mektep tatili g\u00fcnlerimin beni, yeni \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir kitab\u0131 Bab\u0131ali’den veya senesi tamamlan\u0131p cilde verilmi\u015f bir mecmua koleksiyonunu m\u00fccellitten -acaba g\u00fczel ciltlenmi\u015f mi? Cilt istedi\u011fim gibi olmu\u015f mu?- almak i\u00e7in \u0130stanbul’a indiren vapur oluyordu. K\u0131\u015f\u0131n onun g\u00fcvertesinin tentesini kald\u0131r\u0131yorlar, “Bu lodosta acaba Kalam\u0131\u015f’a vapur iner mi?” diye \u015f\u00fcphe ile K\u00f6pr\u00fc’ye indi\u011fim bir ak\u015fam\u00fcst\u00fc kaptan Neveser’ini hareket ettiriyor, ben g\u00fcvertede paltoma sar\u0131lm\u0131\u015f, \u015fimdi tente kalkt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in o kadar iyi g\u00f6r\u00fcnen bacas\u0131ndan, bulutlu g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne art\u0131k sal\u0131vermeye \u00e7ekinmedi\u011fi dumanlar\u0131n bo\u011fum bo\u011fum f\u0131\u015fk\u0131r\u0131\u015f\u0131n\u0131, sonra g\u00fcr bir sa\u00e7 demeti halinde uzay\u0131p r\u00fczgarla da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 seyrediyorum. \u00dczerine h\u00fccum eden dalgalar\u0131 her yeni\u015finde vapurumuz bacas\u0131n\u0131 gururla kald\u0131r\u0131yordu. B\u00f6yle lodos f\u0131rt\u0131nalar\u0131nda Kalam\u0131\u015f iskelesinin ucuna de\u011fil de yan\u0131na yana\u015f\u0131yorduk. \u00c7\u0131mac\u0131m\u0131z kolumuza girerek iskeleye, \u015fu “sahil-i selamet”e ayak basmam\u0131za yard\u0131m ediyordu. Poyraz f\u0131rt\u0131nalar\u0131nda bu sefer karadan esen r\u00fczgar\u0131n \u015fiddetiyle sular\u0131n, iskelenin bir babas\u0131na takabildi\u011fimiz halat\u0131 kopard\u0131\u011f\u0131 oluyordu. F\u0131rt\u0131nas\u0131z, ya\u011f\u0131\u015fs\u0131z, ama yine so\u011fuk k\u0131\u015f g\u00fcnlerinde Moda’dan binen \u0130ngilizler salona girmiyor, g\u00fcvertede sert ad\u0131mlarla bir a\u015fa\u011f\u0131 bir yukar\u0131 dola\u015f\u0131yorlar, a\u015fa\u011f\u0131 salondaki bizlerden, ya\u015fl\u0131lar, tepelerinde bu gidip gelen tok toklardan sinirlenerek lahavle \u00e7ekiyorlard\u0131.<\/span><\/p>\n

Derken bir g\u00fcn tesad\u00fcfen elime ge\u00e7en bir eski deniz salnamesinde vapurumuzun gen\u00e7lik resmine, \u0130stanbul’a ilk geldi\u011fi zamanlarda denizi hep o incecik burnuyla \u015fimdikinden \u00e7ok fazla -\u00e7ocukken yapt\u0131\u011f\u0131m gemi resimlerinin burunlar\u0131nda m\u00fcbala\u011fa ile kabartt\u0131\u011f\u0131m sular gibi- ta isminin hizalar\u0131na kadar k\u00f6p\u00fcklendirip dalgalar \u00fczerinde adeta bir f\u0131ta gibi sekerken \u00e7ekilmi\u015f bir foto\u011fraf\u0131na rastl\u0131yor, kenarlar\u0131 dilimli o zamanki tentesiyle me\u011fer onun bir zamanlar ne \u015firin, ne acar \u015fey oldu\u011funu daha iyi anl\u0131yordum. Zaten isminden de belli de\u011fil miydi? O, bir zamanlar sahiden “nev”, sahiden yeni olmam\u0131\u015f m\u0131yd\u0131? O foto\u011fraf\u0131n \u00e7ekildi\u011fi g\u00fcnden beri g\u00fcnler, aylar, y\u0131llar ge\u00e7mi\u015fti besbelli!<\/span><\/p>\n

Daha g\u00fcnler, aylar, y\u0131llar ge\u00e7iyor, Neveser’in benim tan\u0131yabildi\u011fim karde\u015flerinden “Fenerbah\u00e7e”, “Haydarpa\u015fa” \u00e7\u00fcr\u00fc\u011fe \u00e7\u0131k\u0131yor, Neveser onlardan daha dayan\u0131kl\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor, Neveser yine \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, Marmara’da bayra\u011f\u0131n\u0131 yine dalgaland\u0131r\u0131yordu. O zamanlar ba\u015fka vapurlar\u0131n da g\u00fcvertelerini \u00f6rten tenteler kald\u0131r\u0131lmaya ba\u015flan\u0131p \u015fimdiki tahta tavanlar yeni yeni yap\u0131l\u0131yor, gittik\u00e7e artan yolculara k\u0131\u015f\u0131n salonlar yetmedi\u011finden, bacalar\u0131n etraf\u0131 kapat\u0131l\u0131p eski g\u00fcverteler sigara duman\u0131na bo\u011fuluyor ama, Neveser’e kimse ili\u015fmiyor, Neveser, Marmara’n\u0131n r\u00fczg\u00e2r\u0131yla yine tentesini \u00e7\u0131rp\u0131nd\u0131r\u0131yordu.<\/span><\/p>\n

Neveser’in kaptan\u0131, bilet\u00e7isi, tayfalar\u0131, yolcular\u0131 de\u011fi\u015fiyor, her ak\u015fam \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7ti\u011fimiz Moda burnunda gezinen \u00e7iftler, dad\u0131lar\u0131yla dola\u015fan \u00e7ocuklar, yine eski sevgililer, yine eski dad\u0131lar, eski \u00e7ocuklar olarak kal\u0131yorlar m\u0131yd\u0131, bilmem. Onlar\u0131 hep uzaktan seyretti\u011fim i\u00e7in rol de\u011fi\u015fiminin fark\u0131nda olam\u0131yordum ama, Kalam\u0131\u015f iskelesinde g\u00f6r\u00fcyordum ki, yolcular\u0131 kar\u015f\u0131lamaya gelenler de\u011fi\u015fiyor, daha d\u00fcnk\u00fc sevgili bir ak\u015fam ak\u015fam\u00fcst\u00fc bir \u00e7ocuk arabas\u0131yla \u00e7\u0131kageliyor, d\u00fcnk\u00fc \u00e7ocuklar delikanl\u0131la\u015f\u0131yor, koyun gediklisi sandalc\u0131lar her yaz biraz daha ihtiyarlam\u0131\u015f oluyor, o koyda yeni yeni yap\u0131lan k\u00f6\u015fklere yeni yeni ev sahipleri, kirac\u0131lar, yeni yeni evliler yerle\u015fiyor, eksikliklerini nedense ge\u00e7 fark etti\u011fimiz eksilenlerden \u00e7ok yeniler geliyor, Neveser art\u0131k talebelik g\u00fcnlerimin vapuru olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f, beni art\u0131k i\u015fime g\u00f6t\u00fcr\u00fcp getiriyor, Neveser art\u0131k eksilenlerin aras\u0131na kar\u0131\u015fm\u0131\u015f anneannemin “Vapurda \u00fc\u015f\u00fcrs\u00fcn diye elime zorla verdi\u011fi kolumda bir pard\u00f6s\u00fc ile bindi\u011fim vapur olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, art\u0131k tasarruf maksad\u0131yla ikinci mevki bileti alarak bindi\u011fim, ama bu sefer de ikinci mevki yolcular\u0131na mahsus, burundaki o g\u00fcvertesinin zevkini \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m, halden anlar vapur oluyor, \u015fehrin Anadolu yakas\u0131yla ili\u015fi\u011fim kesildikten sonra, s\u0131cak yaz g\u00fcnleri, bo\u011fucu sigara dumanlar\u0131 i\u00e7indeki i\u015f masam\u0131n ba\u015f\u0131nda Neveser art\u0131k iskeleye halat at\u0131\u015f\u0131n\u0131, bir g\u0131c\u0131rt\u0131yla al\u0131n\u0131\u015f\u0131n\u0131 hayalen ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m, \u015fu daireden, \u015fu i\u015ften, \u015fu zalim insanlardan kurtulup kendimi i\u00e7ine atabilsem, iyi oluverece\u011fini sand\u0131\u011f\u0131m, \u015fu telefona sar\u0131l\u0131p: “Neveser bu ak\u015fam saat ka\u00e7ta hangi iskeleden kalkacak? diye sormak istedi\u011fim, hasretini \u00e7ekti\u011fim, hayaliyle avundu\u011fum vapur oluyordu. Neveser nihayet arada s\u0131rada bir tatil g\u00fcn\u00fc kavu\u015fup binebildi\u011fimde beni art\u0131k bir hat\u0131ralar sahiline, tamir edilmi\u015f, \u00e7\u0131mac\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fmi\u015f, o da \u00e7ok ihtiyarlam\u0131\u015f olaca\u011f\u0131 i\u00e7in daha do\u011frusu de\u011fi\u015ftirilmi\u015f bir Kalam\u0131\u015f iskelesine b\u0131rak\u0131p uzakla\u015fan vapur oluyordu.<\/span><\/p>\n

Neveser art\u0131k g\u00fcn\u00fcn \u00e7o\u011fu zaman\u0131n\u0131 limanda bir \u015famand\u0131raya ba\u011fl\u0131 ge\u00e7irip sabah ak\u015fam \u015f\u00f6yle birer sefer yapabiliyor, bazen b\u00fct\u00fcn bir k\u0131\u015f Hali\u00e7’te kal\u0131p, yazlar\u0131 daha fazla vapura ihtiya\u00e7 g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden olacak, tekrar vazifeye ba\u015fl\u0131yor, ba\u015fka vapurlar\u0131n arkalar\u0131nda l\u00fcks mevkiler ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halde o yine b\u00fct\u00fcn \u00fcst kat birinci, alt kat ikinci mevki olarak eski g\u00fcvertesiyle kal\u0131yor, hatta ilk ve sonbahar o g\u00fcvertelerdeki kanepeler bir kenara \u00fcst \u00fcste y\u0131\u011f\u0131l\u0131p Adalara y\u00fck seferleri bile yapt\u0131\u011f\u0131 oluyordu. Bir yandan Avrupa’ya vapur \u0131smarlan\u0131yor, Avrupa’dan yeni vapurlar geliyor, yeni vapurlara yeni yeni isimler veriliyor, ama o yine Neveser olarak i\u015fliyordu.<\/span><\/p>\n

Son defa Hollanda’dan gelen vapurlardan birine de onun karde\u015flerinden birinin, “Haydarpa\u015fa”n\u0131n ismini verdiler. Neveser b\u00fct\u00fcn eski yolda\u015flar\u0131na, b\u00fct\u00fcn bu yeni yolda\u015flar\u0131na her rastlay\u0131\u015fta yol vererek bu yaz da Marmara’n\u0131n r\u00fczg\u00e2r\u0131yla g\u00fcvertelerinin tentelerini \u00e7\u0131rp\u0131nd\u0131rd\u0131, bayra\u011f\u0131n\u0131 dalgaland\u0131rd\u0131. Bu yaz da Neveser’e, \u00f6lece\u011fini anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z sevgili hasta ile, son g\u00f6r\u00fc\u015flerimizin biri oldu\u011funu bile bile konu\u015fmalar\u0131m\u0131z gibi, bu yaz da bir iki kere olsun, i\u015f d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc binebildim. O art\u0131k K\u00f6pr\u00fc’den isteksiz isteksiz ayr\u0131l\u0131yor, Sarayburnu’nu doland\u0131ktan sonra, Hay\u0131rs\u0131z Adalar’\u0131n arkas\u0131ndan do\u011fru yakla\u015fan ak\u015fam i\u00e7inde art\u0131k kaybolmak, art\u0131k tatl\u0131 bir sonla yok oluvermek ister gibi, \u00f6nce Marmara’ya burnunu \u00e7eviriyor, fakat kaptan onu yine Moda’s\u0131na yana\u015ft\u0131r\u0131yor, o art\u0131k iskelelere “B\u0131rak\u0131n da \u015furac\u0131kta biraz daha dinleneyim” demek ister gibi yaslan\u0131yor, yana\u015ft\u0131\u011f\u0131 iskeleden g\u00fc\u00e7bela, sanki d\u00fcrt\u00fclmekle ayr\u0131l\u0131yor, Neveser \u00f6ylesine yorgun arg\u0131n \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Bu yaz da ka\u00e7 kere, ba\u015fka vapurlardan, Neveser’in art\u0131k bir yana yatm\u0131\u015f, yana yatt\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131n davlumbazlar\u0131n\u0131n yelpazemsi deliklerinden sular ta\u015f\u0131rarak, burnunun ucundaki k\u00f6p\u00fck iyiden iyiye azalm\u0131\u015f, sefer etti\u011fini i\u00e7im burkularak seyrettim. Bindi\u011fim vapurlar onu \u00e7abucak yakalad\u0131lar, birka\u00e7 dakika yan yana seyretti\u011fimiz s\u0131rada yolculardan onun eskili\u011fi ile alay edenler, bu kadar yeni vapur geldikten sonra art\u0131k seferden al\u0131nmas\u0131 l\u00fczumuna i\u015faret edenler oldu. Neveser bize mahzun mahzun bakarak yol verdi. O art\u0131k mizah mecmualar\u0131na karikat\u00fcr mevzuu olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 bile. Onun resmini, ilk gen\u00e7lik foto\u011fraf\u0131na hi\u00e7 benzemeyen bir resmini yap\u0131yorlar, A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131nda Nuh’un gemisini aramaya gelmi\u015f Amerikal\u0131lar, onu \u0130stanbul liman\u0131nda g\u00f6r\u00fcp Nuh’un gemisini bulduk, diye seviniyorlard\u0131. O art\u0131k g\u00fcl\u00fcn\u00e7le\u015fmi\u015fti. Ona art\u0131k “patpat-\u0131 bahri” diyorlard\u0131. Gazetelerde hakk\u0131nda r\u00f6portajlar \u00e7\u0131k\u0131yor, “Neveser h\u0131r\u0131lt\u0131l\u0131 sesler \u00e7\u0131kararak h\u00e2l\u00e2 \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor!” diye yaz\u0131yorlard\u0131. Bazen de \u015fehir haberleri s\u00fctununda \u015f\u00f6yle bir havadisini verdikleri oluyordu: “D\u00fcn ak\u015fam, Anadolu postas\u0131n\u0131 yapmakta olan, Denizyollar\u0131n\u0131n emektar Neveser vapurunun makinesi, Kalam\u0131\u015f a\u00e7\u0131klar\u0131nda ar\u0131za yapt\u0131\u011f\u0131ndan, yolcular ba\u015fka vapurla K\u00f6pr\u00fc’ye getirilmi\u015flerdir.” Bir ak\u015fam, Bostanc\u0131 iskelesinden \u015fehre vapurla d\u00f6nmek istedim. Tarifeye g\u00f6re vapurun o dakikalarda iskelede olmas\u0131 laz\u0131mken g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde bir \u015feyler yoktu. Memura sordum: “Allah bilir, beyim, dedi, Neveser d\u00f6necek, zaten giderken yar\u0131m saate yak\u0131n bir gecikme ile gitti. Siz yine tramvaya binin.” Oradaki yolcular s\u00f6ylene s\u00f6ylene, tramvaya se\u011firttiler, ben bile Neveser’i beklemedim. O art\u0131k tarife saatlerini kar\u0131\u015ft\u0131ran bir vapur olmu\u015ftu.<\/span><\/p>\n

Neveser, tarifede yaz\u0131l\u0131 saatlerini dalg\u0131n, bunak bir ihtiyar gibi kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 o seferleri yapmaktan besbelli affolunacak art\u0131k!.. Bir ak\u015fam en \u00e7ok yo\u011fun, insanlardan en \u00e7ok fenal\u0131k g\u00f6r\u00fcp Neveser’i en \u00e7ok \u00f6zledi\u011fim bir ak\u015fam onu yine K\u00f6pr\u00fc’ye yana\u015fm\u0131\u015f, bu son seferlerinin birinde beni son bir defa daha, bu de\u011fi\u015fmi\u015f, bu hepsi yabanc\u0131 yolcular\u0131 aras\u0131nda g\u00f6rmek istermi\u015f gibi bekler bulaca\u011f\u0131m. Emin\u00f6n\u00fc’nden do\u011fru ko\u015fa ko\u015fa bacas\u0131n\u0131n hizas\u0131na gelece\u011fim, o bana bakacak, onunla son defa g\u00f6z g\u00f6ze gelece\u011fiz, merdivenlerden ko\u015fa ko\u015fa inip, s\u00fcrme iskelesini a\u015f\u0131nca i\u00e7i rahatlar gibi olacak. benim onu unutmad\u0131\u011f\u0131m gibi, o da beni unutmam\u0131\u015f vapura, \u00e7ocuklu\u011fumun, gen\u00e7li\u011fimin, Feneryolu’nda oturdu\u011fumuz zamanlar\u0131n, \u00fc\u015f\u00fcy\u00fcp so\u011fuk almamdan o kadar korkan anneannemin sa\u011f oldu\u011fu g\u00fcnlerin, ba\u015fka devirlerin, ba\u015fka alemlerin vapuru Neveser’e son defa binece\u011fim. Onu elbette eski kaptan\u0131 kald\u0131rmayacak, elbette i\u00e7inde, \u00fczerinde dola\u015fan \u0130ngilizlerin ayak seslerinden sinirlenip lahavle \u00e7eken eski yolcular\u0131 olmayacak ama, alt salonu bana yine bir akvaryumu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrecek, orta salonunda yine eski k\u00f6\u015femi, orada ayaklar\u0131m yere de\u011fmeden oturdu\u011fum zaman\u0131 bulaca\u011f\u0131m, salonunun aynalar\u0131nda sa\u00e7lar\u0131 a\u011farm\u0131\u015f y\u00fcz\u00fcm, mektep kasketli y\u00fcz\u00fcme bakacak. Yukar\u0131 g\u00fcverteye \u00e7\u0131k\u0131p yandan \u00e7arklar\u0131n\u0131n, de\u011fi\u015fmemi\u015f Marmara’daki de\u011fi\u015fmemi\u015f pat patlar\u0131n\u0131 dinleyece\u011fim, g\u00fcvertenin balkon gibi suya e\u011filen \u00f6n k\u0131sm\u0131na ko\u015fup orada oturanlara: M\u00fcsaade eder misiniz?” diyece\u011fim, orada be\u015f dakika oturup oturmadan akl\u0131ma alt, ikinci mevki g\u00fcvertesi gelecek, yan\u0131mdakilerin “Niye geldi, niye gidiyor?” diyen bak\u0131\u015flar\u0131 alt\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131ya ko\u015faca\u011f\u0131m, orada ba\u011fda\u015f kurup oturanlar, yanlar\u0131ndaki bir torbay\u0131 yere indirip “buyur” edecekler. Burnunun yine ikiye b\u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc sular iki yan\u0131ndan yine akacak, tentesinin r\u00fczgarla \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131\u015f\u0131n\u0131 son defa dinlemi\u015f, bir g\u00fcn Neveser’e muhakkak son defa binmi\u015f olaca\u011f\u0131m.<\/span><\/p>\n

Tarifede yaz\u0131l\u0131 saatlerini sorsak, bunak bir ihtiyar gibi kar\u0131\u015ft\u0131rmaya ba\u015flayan, tarifelerin intizam\u0131n\u0131 bozan Neveser bir g\u00fcn muhakkak bu seferleri yapmaktan men olunacak. Bir g\u00fcn vapurum belki de yeni bir tamir, makinelerinde son defa vuku bulmu\u015f bir ar\u0131zan\u0131n bir kere daha giderilmesi i\u00e7in girdi\u011fini \u00fcmit edece\u011fi Hali\u00e7’e, bir daha \u00e7\u0131kmamak \u00fczere girmi\u015f olacak. Gazeteler, bu sefer, \u015fehir haberleri s\u00fctunlar\u0131nda “emektar Neveser”in \u00e7\u00fcr\u00fc\u011fe \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirirken o, kendinden evvel oraya girmi\u015flerin, bir zamanlar\u0131n hafif kruvaz\u00f6r\u00fc Mecidiye’nin \u015fimdi bacalar\u0131n\u0131n a\u011fz\u0131 ba\u011flanm\u0131\u015f, bir zamanlar bir beyaz sarayda oturan ak sakall\u0131 bir padi\u015fah\u0131 selamlayan toplar\u0131 s\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f, su kesimi yosun tutmu\u015f, h(l( yatt\u0131\u011f\u0131 o sulara, bir zamanlar Atlantik’i a\u015fm\u0131\u015f, iki bacal\u0131, d\u00f6rt direkli G\u00fclcemal’in bacas\u0131z, bayraks\u0131z, tek direksiz y\u0131llarca yat\u0131p nihayet ba\u015fka bir milletin bayra\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan bir r\u00f6mork\u00f6rc\u00fck yedi\u011finde, ba\u015fka bir diyara s\u00f6k\u00fclmek \u00fczere g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesiyle bo\u015f kalan yere demirleyecek. Belki gazetelerin ilan s\u00fctunlar\u0131nda, \u00e7\u00fcr\u00fck olarak sat\u0131l\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f vapurlar meydan\u0131nda birka\u00e7 kere daha ismi ge\u00e7ecek, ona belki m\u00fc\u015fteri \u00e7\u0131kacak, belki \u00e7\u0131kmayacak. Ne olursa olsun, o, art\u0131k k\u00f6pr\u00fclerin gerisinde, \u00f6telerine ge\u00e7mesine izin verilmeyen, hatta istese de a\u015famayaca\u011f\u0131 besbelli bu \u00e7elik duvarlar arkas\u0131nda, art\u0131k boyalar\u0131 d\u00f6k\u00fclmeye ba\u015flam\u0131\u015f o bir \u00e7ift kameriyenin birinden makinelere hareket emri verilecek bir “\u00e7\u0131n \u00e7\u0131n”\u0131 bo\u015f yere bekleyerek, art\u0131k eski 8.10’lar\u0131n 18.30’lar\u0131n manas\u0131 onca \u00e7oktan kaybolmu\u015f, ama yine kah durgun bir yaz sabah\u0131na b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f uzun Kalam\u0131\u015f iskelesini kah pembe bulutlu bir ak\u015fam i\u00e7indeki Suadiye iskelesini, ka\u00e7 y\u0131l vakit vakit pat patlar\u0131yla akislendirdi\u011fi b\u00fct\u00fcn o k\u0131y\u0131lar\u0131 anmadan edemeyecek, \u015fimdi salonunun yaln\u0131z, hi\u00e7 de\u011fi\u015fmez bulan\u0131k sular g\u00f6ren k\u00fcfl\u00fc aynalar\u0131nda kalabilmi\u015f eski hayalleri her g\u00fcn biraz daha birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rarak, her g\u00fcn i\u015fe yarar bir ba\u015fka uzvu, bir g\u00fcn ci\u011ferleri s\u00f6k\u00fcl\u00fcrcesine ta i\u00e7inden bir makine par\u00e7as\u0131, bir g\u00fcn direk\u00e7i\u011fi, bir ba\u015fka g\u00fcn bir f\u0131rt\u0131na ile devrilip kaza \u00e7\u0131karmas\u0131 ihtimaline kar\u015f\u0131 bacas\u0131 al\u0131n\u0131p g\u00f6t\u00fcr\u00fclecek, burnunda o eski zaman ad\u0131n\u0131 yazan harfler kendiliklerinden birer birer kopup, art\u0131k ad\u0131 da haf\u0131zlardan silindi\u011fi gibi, burnundan da b\u00fcsb\u00fct\u00fcn silinene kadar, yazlar\u0131n g\u00fcne\u015fi, k\u0131\u015flar\u0131n ya\u011fmurlar\u0131, karlar\u0131n alt\u0131nda bekleyecek. Bir zamanlar\u0131n gen\u00e7, din\u00e7, acar Neveser’i, bir zamanlar dilimli tentesini \u00f6ylesine bir sevin\u00e7le \u00e7\u0131rp\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131na, burnuyla yar\u0131p k\u00f6p\u00fcklendirdi\u011fi sular\u0131 ta ad\u0131n\u0131n hizalar\u0131na kadar \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131na bir eski deniz salnamesindeki foto\u011fraf\u0131 \u015fahadet eden vapur, orada, insanlar\u0131n yatt\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir mezarl\u0131\u011fa baka baka, insanlar\u0131n kaderine benzeyen bir kaderle \u00e7\u00fcr\u00fcy\u00fcp gidecek.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Neveser, 1890 \u0130ngiltere, Londra\u2019da J.W.Thames tezgahlar\u0131nda yandan \u00e7arkl\u0131 yolcu vapuru olarak yap\u0131ld\u0131.\u00a01890’da hizmete girdi. Uzun y\u0131llar Adalar hatt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan yandan \u00e7arkl\u0131 \u00a0Neveser 1917 y\u0131l\u0131nda Sakarya nehri a\u011fz\u0131 \u00f6nlerinde batt\u0131.<\/em><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0Ziya Osman Saba \u015eimdi Neveser diyorum ama, onu ilk defa, Feneryolu’na ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir bahar, uzun Kalam\u0131\u015f iskelesine yana\u015fm\u0131\u015f, yolcular\u0131n\u0131 beklerken g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm g\u00fcn, burnuna Arap harfleriyle yaz\u0131lm\u0131\u015f ismini -nev ile eser biraz biti\u015fik mi neydi?- Nevasir diye okumu\u015fum. Okuyabilirdim de; ben o zamanlar ka\u00e7 ya\u015f\u0131ndayd\u0131m, b\u00f6yle bir cariye, bir halay\u0131k, sanki bir \u00c7erkes ismi ta\u015f\u0131yan o …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3186,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[102,1,86],"tags":[96],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1048"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1048"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1048\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3187,"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1048\/revisions\/3187"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3186"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1048"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1048"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dokuzadabirdeniz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1048"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}